Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich to nie tylko symboliczne święto literatury, ale też dowód na to, że mimo cyfrowej rzeczywistości książka nie traci znaczenia. Biblioteki zmieniają się w nowoczesne centra kultury, a czytelnicy, zarówno młodzi, jak i starsi, coraz chętniej po nią sięgają.
Dzień ten przypomina o roli literatury w życiu społecznym i kulturalnym. To także moment, w którym biblioteki szczególnie intensywnie angażują się w promocję czytelnictwa. Jak jednak podkreślają bibliotekarze, ich rola już dawno przestała ograniczać się wyłącznie do udostępniania książek.
Olga Mażejko, dyrektor Biblioteki Publicznej Samorządu Rejonu Solecznickiego, zwraca uwagę na to, jak bardzo zmieniło się postrzeganie bibliotek na przestrzeni ostatnich lat. Jej zdaniem są to dziś miejsca wielofunkcyjne, które odpowiadają na różnorodne potrzeby mieszkańców – od edukacyjnych po społeczne i kulturalne.
– Biblioteka to już nie jest tylko miejsce, gdzie wydaje się książki. To mini centrum kultury, gdzie odbywają się spotkania, dyskusje, warsztaty, wydarzenia muzyczne i różnego rodzaju zajęcia – zaznacza.
Z okazji Narodowego Tygodnia Bibliotek placówka przygotowała bogaty i zróżnicowany program, skierowany do różnych grup odbiorców. Wśród zaplanowanych wydarzeń znajdują się zarówno spotkania autorskie, jak i zajęcia kreatywne czy inicjatywy integrujące lokalną społeczność.
– W programie mamy spotkanie autorskie z Dariusem Liutikasem, który zaprezentuje książkę „Lietuvos šventovės atvirukuose” (Litewskie świątynie na pocztówkach). To publikacja zawierająca pocztówki przedstawiające kościoły, również z naszego rejonu, m.in. z Małych Solecznik i Taboryszek, co z pewnością zainteresuje mieszkańców – mówi dyrektor.
Szczególną uwagę biblioteka poświęca najmłodszym czytelnikom, starając się od najmłodszych lat budować w nich nawyk sięgania po książki. W tym celu przygotowywane są specjalne wydarzenia i zajęcia dostosowane do ich wieku.
– Dla dzieci przygotowaliśmy spektakl teatrzyku bibliotecznego o Koziołku Matołku, a także warsztaty tworzenia makramy i zakładek do książek. To nie tylko zabawa, ale też nauka i okazja do rozwijania wyobraźni – uważa Mażejko.
Jak podkreśla, działania biblioteki nie ograniczają się wyłącznie do czytelników – obejmują również środowisko bibliotekarskie.
– W Tygodniu Bibliotek organizujemy także wycieczkę dla bibliotekarzy naszego rejonu do Biblioteki Uniwersytetu Wileńskiego oraz wizytę w Wileńskim Centrum Pranasa Gudynasa – dodaje.
Jednym z najważniejszych elementów pracy biblioteki jest przyciąganie dzieci i młodzieży. Dyrektor podkreśla, że to właśnie w młodym wieku kształtują się nawyki czytelnicze, które mogą towarzyszyć człowiekowi przez całe życie.
– Staramy się współpracować z przedszkolami i szkołami, zapraszać całe klasy i organizować spotkania tematyczne – zaznacza. – Jeśli ktoś przyzwyczai się do książek od dzieciństwa, to będą mu one towarzyszyć również w dorosłym życiu – uważa dyrektor.
Biblioteka stale rozwija swój księgozbiór, odpowiadając na potrzeby czytelników i zmieniające się trendy. Istotną rolę odgrywa tu współpraca z organizacjami wspierającymi rozwój czytelnictwa.
– Dzięki wsparciu Fundacji „Dla Rodaka” i Stowarzyszenia „Odra–Niemen”, przy współpracy z Instytutem Rozwoju Języka Polskiego, otrzymaliśmy około trzech tysięcy nowych książek w języku polskim – podkreśla Olga Mażejko.
Jak zauważa rozmówczyni, szczególnym zainteresowaniem cieszy się współczesna literatura. Czytelnicy chętnie sięgają po nowości, zwłaszcza gdy biblioteka aktywnie je promuje.
– Gdy tylko prezentujemy nowe książki, już tego samego dnia albo następnego pojawiają się osoby, które chcą je wypożyczyć – mówi.
Mimo rosnącej popularności nowych technologii, książka papierowa wciąż ma silną pozycję.
– Oczywiście młodzież korzysta z telefonów i komputerów, ale zawsze będzie czytelnik, który wybierze tradycyjną książkę – zaznacza dyrektorka.
Biblioteka pozostaje także miejscem otwartym na potrzeby społeczności lokalnej. Przyjmuje książki od mieszkańców, choć, jak zaznacza dyrektor, podlegają one selekcji.
– Mamy dział kompletowania, który sprawdza, czy dana książka jest wartościowa i czy możemy ją włączyć do zbiorów – wyjaśnia.
Czytelnictwo, choć zmienia swoje formy, nie zanika – przeciwnie, często rozwija się poprzez różne inicjatywy organizowane przez biblioteki.
– Nawet jeśli ktoś przyjdzie tylko na spotkanie autorskie, często później wraca po książkę – mówi Mażejko. Dodaje, że jedna przeczytana książka prowadzi do kolejnych.
Biblioteka dba także o osoby, które mają utrudniony dostęp do książek.
– Mamy rozbudowaną sieć 23 filii, a jeśli ktoś nie może przyjść, bibliotekarze dostarczają książki do domu – zaznacza.
Dodatkowo czytelnicy mogą korzystać z nowoczesnych rozwiązań.
– Książki można zamawiać przez internet, a jeśli nie mamy danego tytułu, sprowadzamy go z innych bibliotek w całym kraju. Książkę przekaże kurier, usługa ta jest bezpłatna, gdyż państwo pokrywa koszty przesyłki – dodaje dyrektor.
– Staramy się stworzyć takie warunki, żeby każdy czytelnik miał dostęp do książki i chciał czytać – podsumowuje Olga Mażejko, dyrektor Biblioteki Publicznej Samorządu Rejonu Solecznickiego.
Podobnego zdania jest Mirosław Wojciulewicz, dyrektor Centralnej Biblioteki Samorządu Rejonu Wileńskiego. Jak zaznacza, mimo dynamicznego rozwoju technologii i zmieniających się form spędzania czasu wolnego, książka wciąż znajduje swoich odbiorców, a zainteresowanie nią wręcz rośnie.
Dyrektor zwraca uwagę, że obserwowany wzrost czytelnictwa nie jest przypadkowy, lecz wynika zarówno z działań bibliotek, jak i zmieniających się potrzeb społecznych.
– Zapotrzebowanie na różnorodne książki jest duże, a co najważniejsze, czytelnictwo z roku na rok wzrasta – podkreśla.
Narodowy Tydzień Bibliotek w tej placówce zapowiada się bardzo intensywnie i różnorodnie. Organizatorzy stawiają nie tylko na literaturę, ale także na wydarzenia edukacyjne i integracyjne.
– Na książkowo i nie tylko, bo będzie dużo wycieczek, zorganizujemy spotkania z młodzieżą i różnymi gośćmi – mówi Wojciulewicz.
W programie znajdą się spotkania z osobami reprezentującymi różne dziedziny życia.
– Będziemy mieli spotkanie z ornitologiem Gediminasem Petkusem, a także spotkanie ze starostą Rudominy Józefem Szatkiewiczem. Przybliży on swoją działalność i pracę samorządową – wylicza.
Nie zabraknie również wydarzeń literackich skierowanych do dorosłych czytelników.
– Odbędą się spotkania z Aleksandrem Śnieżką, Wiktorem Dulko i Jarosławem Królikowskim. Będzie też prezentacja nowego tomu wierszy Aleksandra Śnieżki, połączona ze śpiewaną poezją – dodaje dyrektor.
Biblioteka działa aktywnie nie tylko w Narodowym Tygodniu Bibliotek, ale przez cały rok, organizując różnego rodzaju kursy i szkolenia, które odpowiadają na współczesne potrzeby mieszkańców.
– Prowadzimy szkolenia komputerowe, zarówno podstawowe, jak i bardziej zaawansowane. Uczymy m.in. pracy w Photoshopie czy promocji w mediach społecznościowych – wyjaśnia dyrektor.
W najbliższych planach znajduje się także wydarzenie plenerowe.
– Przygotowujemy się do pikniku rodzinnego w maju, na który zapraszamy wszystkich mieszkańców. Będzie dużo atrakcji dla dzieci i dla młodzieży – zachęca kierownik biblioteki.
Jak wynika z obserwacji biblioteki, gusta czytelnicze są silnie uzależnione od wieku i potrzeb odbiorców.
– Młodzież najczęściej czyta lektury szkolne, dorośli sięgają po literaturę współczesną i bestsellery, a starsi czytelnicy preferują romanse i kryminały – wyjaśnia Wojciulewicz.
Biblioteka stara się odpowiadać na te potrzeby, oferując szeroki wybór książek w różnych językach.
– Najwięcej mamy w języku polskim, rosyjskim i litewskim, ale mamy też ofertę w języku angielskim – wylicza.
Dyrektor zaznacza, że pozyskiwanie nowych książek odbywa się zarówno poprzez zakupy publiczne, jak i projekty oraz darowizny.
– W ubiegłym roku dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem „Odra–Niemen” udało się pozyskać nowe książki w języku polskim – z zadowoleniem stwierdza Wojciulewicz.
Placówka przyjmuje również książki od mieszkańców, choć, podobnie jak w innych bibliotekach, obowiązują określone standardy.
– Książki muszą być w dobrym stanie i odpowiadać naszym potrzebom. Jeśli spełniają te kryteria, chętnie je przyjmujemy – wyjaśnia.
Najważniejszą obserwacją, jaką dzieli się dyrektor, jest jednak wyraźny wzrost zainteresowania czytelnictwem.
– Na przestrzeni ostatnich trzech lat liczba czytelników i wypożyczeni książek systematycznie rośnie – zaznacza.
Dyrektor zauważa, że powrót do książki papierowej jest coraz bardziej widoczny.
– Był okres, kiedy popularność zdobywały e-booki, ale to minęło. Ludzie wracają do tradycyjnej książki papierowej i słowa pisanego – stwierdza.
– Cieszymy się, że czytelnictwo w naszym rejonie rośnie i że książka nadal ma swoje miejsce w życiu ludzi – podsumowuje Mirosław Wojciulewicz, dyrektor Centralnej Biblioteki Samorządu Rejonu Wileńskiego.
Z okazji Narodowego Tygodnia Bibliotek oraz Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich warto przywołać słowa Wisławy Szymborskiej: „Czytanie książek to najpiękniejsza zabawa, jaką sobie ludzkość wymyśliła”. Być może właśnie dziś jest najlepszy moment, by po nią sięgnąć.
