3 maja 1791 r. została przyjęta ustawa rządowa, znana bardziej jako Konstytucja 3 maja. Przyjmuje się, że była to druga na świecie i pierwsza w Europie ustawa regulująca pracę władz państwowych, a także prawa i obowiązki obywateli. Konstytucja obowiązywała zaledwie kilkanaście miesięcy.
Celem Konstytucji było zlikwidowanie obecnych wad systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zmiany przywróciły monarchię dziedziczną, ograniczyły znacząco demokrację szlachecką, odebrały prawo głosu szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziły częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan oraz łagodziły nadużycia pańszczyzny. Kolejnym celem było zniesienie liberum veto.
Konstytucja przestała w praktyce obowiązywać (straciła znaczenie) 24 lipca 1792 r., po tym, jak król Stanisław August Poniatowski przystąpił do konfederacji targowickiej. W ciągu tych 14 miesięcy Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych. Konstytucja przestała być obowiązującym aktem prawnym 23 listopada 1793 r. Sejm grodzieński uznał wtedy Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne.
Głównym autorem tekstu Konstytucji był król Stanisław August Poniatowski. Wkład w jej spisanie mieli też Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj oraz sekretarz królewski Scipione Piattoli. Według Ignacego Potockiego i Hugo Kołłątaja, Konstytucja 3 maja miała być „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”.
W dwa dni po uchwaleniu Konstytucji 3 maja ten dzień został uznany za święto narodowe. Z powodu niewoli kraju zostało ono jednak na długi czas zawieszone.
Święto 3 Maja zostało przywrócone w kwietniu 1919 roku. Zostało zdelegalizowane przez okupantów niemieckich i sowieckich podczas II wojny światowej, zakazane również w PRL.
Od 1990 r. jest oficjalnym świętem narodowym Polaków.
