3 maja, w Dniu Konstytucji 3 Maja, w Litewskiej Filharmonii Narodowej odbędzie się koncert symfoniczny, którego program symbolicznie połączy kulturę polską i litewską. Z Litewską Narodową Orkiestrą Symfoniczną wystąpi Dalia Kuznecovaitė, jedna z najwybitniejszych współczesnych skrzypaczek litewskich, a za pulpitem dyrygenta stanie polski maestro Antoni Wit.
Zabrzmi poemat symfoniczny Mieczysława Karłowicza „Rapsodia litewska” oraz I Koncert skrzypcowy Karola Szymanowskiego. Romantyczną część programu uzupełni IV Symfonia Roberta Schumanna.
Konstytucja 3 Maja to ustawa zasadnicza Rzeczypospolitej Obojga Narodów, uchwalona przez Sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów w 1791 roku. Konstytucja Rzeczypospolitej Obojga Narodów uważana jest za pierwszą spisaną konstytucję, która weszła w życie w Europie i drugą na świecie (po Stanach Zjednoczonych). Została ona jednak zniesiona w drugiej połowie 1792 r. przez konfederację targowicką, wspieraną przez wrogą Rosję. Koncert poświęcony Świętu Konstytucji Rzeczypospolitej Obojga Narodów będzie muzycznym połączeniem kultury polskiej i litewskiej.
Koncert rozpocznie poemat symfoniczny „Rapsodia litewska” kompozytora Mieczysława Karłowicza, który urodził się w guberni wileńskiej, ale wykształcenie muzyczne otrzymał w Warszawie. Pięcioczęściowy utwór jest bardzo osobisty, odzwierciedla litewskie korzenie kompozytora. Tworząc go, autor nie tylko przypomniał sobie litewskie pieśni ludowe, które słyszał w dzieciństwie, ale także przekazał dźwiękami muzycznymi swoje dziecięce przeżycia na Wileńszczyźnie – jak sam mówił, utwór odzwierciedla smutek i żal w wiecznej niewoli. Większość melodii autentycznych litewskich i białoruskich pieśni ludowych wykorzystanych w partyturze Mieczysław Karłowicz zebrał podczas wakacji w rodzinnym majątku na Litwie.
Mieczysław Karłowicz tak oto opisywał swój nowy poemat symfoniczny:
„(...) wykończyłem kompozycję, którą nazwę prawdopodobnie „Rapsodią litewską”. Starałem się zakląć w nią cały żal, smutek i niewolę wiekuistą tego ludu, którego pieśni w mym dzieciństwie brzmiały (...) Czy i o ile mi się udało choć z cząstkę tego, co wisi roztopione w powietrzu każdego kątka tych stron, wlać w formy utworu orkiestrowego, tego osądzić nie mogę”.
„Rapsodia litewska” jest jedyną kompozycją Karłowicza opartą na oryginalnej muzyce ludowej, co zaważyło nie tylko na warstwie melodycznej, ale także na bardziej statycznych układach harmonicznych, fakturze orkiestrowej z licznymi fragmentami polifonizującymi i barwnej instrumentacji, w której partie instrumentów dętych drewnianych często stylizowane są na ludowe fujarki. Poemat wyróżnia również specyficzny nastrój, przeniknięty tajemniczą melancholią, momentami mroczną i niepokojącą, innym razem pełną żałości i smutku. Podkreśla go charakterystyczne brzmienie orkiestry o przeważających ciemnych barwach i niskich rejestrach - (źródło Culture.pl).
Romantyczną „Rapsodię litewską” na scenie Litewskiej Filharmonii Narodowej zastąpi Koncert skrzypcowy nr 1 Karola Szymanowskiego, który zrywa z tradycją romantyzmu. Utwór ten uważany jest za jeden z pierwszych nowoczesnych koncertów skrzypcowych, który przeciwstawił się systemowi tonalnemu i porzucił estetykę romantyczną. Szymanowski konsultował się ze znanym rosyjskim skrzypkiem Pawłem Kochańskim, który napisał kadencje do Koncertu skrzypcowego. Obaj byli członkami grupy „Młoda Polska”, do której należeli kompozytor Mieczysław Karłowicz i poeta Tadeusz Miciński. Poemat Tadeusza Micińskiego „Noc Majowa” był jednym ze źródeł inspiracji dla Koncertu skrzypcowego.
Partię solową koncertu wykona dobrze znana publiczności skrzypaczka Dalia Kuznecovaitė. Laureatka prestiżowych międzynarodowych konkursów (m.in. Henryka Szerynga i Johannesa Brahmsa), uczestniczka renomowanych festiwali, oczarowująca nie tylko litewską i zagraniczną publiczność, ale także jury międzynarodowych konkursów jako solistka i członkini różnych zespołów kameralnych, odważnie podejmuje się różnorodnego repertuaru, a Koncert skrzypcowy Szymanowskiego, uważany za utwór modernistyczny, nie jest wyjątkiem.
W drugiej części wieczoru muzyki symfonicznej zabrzmi przepełniona romantycznym duchem Symfonianr 4 D-moll Roberta Schumanna. Jest ona uważana za jedno z najdojrzalszych dzieł twórcy. Koncert poprowadzi polski dyrygent i kompozytor Antoni Wit, który studiował kompozycję u Krzysztofa Pendereckiego i Nadii Boulanger. Życiorys dyrygenta obejmuje współpracę z wieloma czołowymi orkiestrami symfonicznymi na świecie, takimi jak Filharmonicy Berlińscy, BBC Symphony, London Philharmonic Orchestra i innymi, a także ponad 90 płyt CD, z których większość została wydana przez prestiżową wytwórnię Naxos. Antoni Wit skupia się na polskim repertuarze XX wieku i podczas tego koncertu poprowadzi dwa z jego opusów.
Koncert „Rapsodia litewska. Antoni Wit, Dalia Kuznecovaitė i Litewska Narodowa Orkiestra Symfoniczna” odbędzie się 3 maja o godz. 19.00 w Wielkiej Sali Filharmonii Narodowej.
