Była prezydent Litwy Dalia Grybauskaitė oceniła, że trudno przewidzieć, czy Rosja kiedykolwiek się zmieni. Jej zdaniem, jeśli do tego nie dojdzie, „lepiej będzie, jeśli między nami stanie żelazna kurtyna”.
Takie słowa padły w wywiadzie dla TVP World, w którym była prezydent mówiła również o relacjach Zachodu z Rosją. Jak stwierdziła, przez wiele lat dominowały w nich wspólne interesy gospodarcze. Po aneksji Krymu współpraca ekonomiczna i ustępstwa wobec Moskwy były – jej zdaniem – kontynuowane w nadziei na uniknięcie szerszej wojny.
Jako jeden z najbardziej wymownych przykładów wskazała byłą kanclerz Niemiec Angelę Merkel, która – jak opowiada Grybauskaitė – przyznała jej, że zdaje sobie sprawę z upokarzającego traktowania przez Kreml, ale będzie jeździć do Moskwy „tak długo, jak będzie trzeba, by uniknąć wojny”.
Była prezydent skrytykowała również politykę „resetu” w relacjach z Rosją, zapoczątkowaną w 2009 roku przez administrację ówczesnego prezydenta USA Baracka Obamy. Nazwała ją „nieporozumieniem i zdradą”.
– Ta polityka resetu była dla nas szokującym zaskoczeniem. Oznaczała próbę budowania przyjaźni z Rosją kosztem państw bałtyckich, a częściowo także Polski – powiedziała.
Jak dodała, właśnie dlatego wraz z ówczesnym prezydentem Polski Lechem Kaczyńskim odmówiła udziału w spotkaniu z Barackiem Obamą w Pradze.
– Powiedzieliśmy, że za takie porozumienie nie będziemy pić szampana – wspominała.
Grybauskaitė oceniła, że Rosji przez lata udawało się zdobywać wpływy wśród zachodnich elit dzięki powiązaniom gospodarczym, zwłaszcza w sektorze energetycznym.
– Cała niemiecka elita polityczna i gospodarcza była bardzo silnie związana z Rosją z powodów ekonomicznych. Żaden polityk nie był w stanie tego zmienić – stwierdziła.
Według niej dopiero pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę uświadomiła Zachodowi skalę zagrożenia.
Była prezydent przypomniała także rozmowy z Angelą Merkel po aneksji Krymu. Jak relacjonowała, niemiecka kanclerz tłumaczyła kontynuowanie dialogu z Władimirem Putinem chęcią uniknięcia wojny za wszelką cenę.
– Powiedziała mi: „Wiem, kim jest Putin. Moim celem jest za wszelką cenę uniknąć wojny”. Zapytałam, dlaczego tak często jeździ do Moskwy, skoro on ją upokarza. Odpowiedziała: „Tak, wiem. Ale będę jeździć tyle razy, ile będzie trzeba, żeby uniknąć wojny” – opowiadała Grybauskaitė.
Była prezydent podkreśliła również, że Zachód zbyt długo ignorował ostrzeżenia Litwy i Polski dotyczące gazociągu Nord Stream.
– Mówiliśmy o zagrożeniach geopolitycznych związanych z tym projektem podczas każdego spotkania, ale słyszeliśmy, że to wyłącznie przedsięwzięcie komercyjne. Byliśmy ignorowani – powiedziała.
Jak dodała, dziś zachodni politycy przyznają, że państwa bałtyckie miały rację.
Skrytykowała także reakcję Zachodu na rosyjską inwazję z lutego 2022 roku.
– Zaskoczyła mnie reakcja Zachodu. Okazało się, jak bardzo był przestraszony i jak bardzo zabrakło przywództwa – oceniła.
Zapytana, czy Rosja może się kiedyś zmienić, przyznała, że chciałaby w to wierzyć, ale nie zna odpowiedzi.
– Życzę Rosji i przede wszystkim narodowi rosyjskiemu lepszej przyszłości. Ale czy Rosja się zmieni? Nie wiem. Bardzo trudno to przewidzieć. Jeśli jednak nie będzie do tego zdolna, nam będzie lepiej, jeśli między nami stanie żelazna kurtyna – podsumowała.
