W poniedziałek prezydent Gitanas Nausėda spotkał się z przewodniczącym Sejmu Juozasem Olekasem oraz przedstawicielami sejmowych frakcji. Po spotkaniu prezydent powiedział dziennikarzom, że rządzący nie będą forsować nowych poprawek do ustawy o LRT „buldożerem”, natomiast opozycja zrezygnuje z filibusteru, czyli przeciągania prac legislacyjnych. Juozas Olekas poinformował, że uzgodniono przygotowanie nowych poprawek do ustawy do lutego; nie będą one procedowane w trybie pilnym.
Po spotkaniu w Pałacu Prezydenckim Gitanas Nausėda mówił, że rozmowy przebiegały w dobrej atmosferze, a zarówno przedstawiciele opozycji, jak i obozu rządzącego zgodzili się, iż obecna sytuacja nie jest normalna i wymaga uporządkowania. Jak zaznaczył, rządzący obiecali zrezygnować z trybu pilnego przy przyjmowaniu poprawek ułatwiających odwołanie kierownictwa Litewskiego Publicznego Radia i Telewizji (LRT). Z kolei opozycja – według prezydenta – zapewniła, że nie będzie już stosować taktyki filibusteru.
– Myślę, że znaleźliśmy wyjście. Przede wszystkim musimy w dobrej wierze uznać, że tak poważnych zmian ustawowych nie można wprowadzać w trybie pilnym. Pośpiech oznacza jedno – brak woli wysłuchania odmiennych opinii, brak chęci zapoznania się z ocenami ekspertów i ich rekomendacjami oraz forsowanie rozwiązań „buldożerem” – powiedział w poniedziałek Gitanas Nausėda po spotkaniu z liderami sejmowych frakcji.
– Z jednej strony ze strony rządzących nie będzie „buldożera”, z drugiej – ze strony opozycji, jak usłyszeliśmy takie zobowiązanie, nie będzie filibusteru – podkreślił Gitanas Nausėda.
Zapytany o depolityzację Rady LRT, prezydent stwierdził, że nie jest to kwestia, której nie można byłoby omówić.
– Wyobrażam sobie jednak, że osoby, które powołujemy, są przede wszystkim niezależne jako jednostki, mają własne poglądy i wizję oraz nie biegają po instrukcje do osoby czy instytucji, która je delegowała, pytając, jak powinny zachować się w danej sytuacji. Jeśli apeluje się do mnie, to nigdy nie prowadziłem takich dyskusji ani nie formułowałem wezwań czy sugestii, co ktoś miałby robić – mówił prezydent.
– Uzgodniliśmy, że nie ma już pośpiechu. Tryb pilny zakłada możliwość przyjęcia ustawy w ciągu 24 godzin. Mamy czas mniej więcej do lutego, aby dalej prowadzić konsultacje – zarówno między obozem rządzącym a opozycją, jak i z ekspertami. Dziś będę miał spotkanie z przedstawicielami części protestujących – i przygotować nowy wariant, który ulepszy obecnie proponowane rozwiązania, a jednocześnie ograniczy konfrontację i podgrzewanie emocji ze strony opozycji oraz wychodzenie z tym sporem do opinii publicznej. Myślę, że w lutym będziemy mieli wspólną wersję, którą będzie można przyjąć w Sejmie – powiedział po spotkaniu Juozas Olekas.
Zapytany, czy planuje zwołanie nadzwyczajnej sesji Sejmu, czy też kwestia będzie rozpatrywana podczas wiosennej sesji, Olekas przyznał, że na razie tego nie wie.
Zapowiedział również włączenie do dyskusji zarówno sejmowej opozycji, jak i środowiska dziennikarskiego oraz ekspertów.
Ustawę próbowano zmienić w trybie pilnym
Portal LRT.lt przypomina, że tworzące koalicję rządzącą socjaldemokraci, „Świt Niemna” oraz Litewski Związek Chłopów i Zielonych dążyli do bardzo szybkiego przyjęcia poprawek do ustawy o LRT, które ułatwiałyby odwołanie dyrektora generalnego. Proces ten jednak wyhamował po sprzeciwie społeczeństwa obywatelskiego i opozycji oraz z powodu problemów zdrowotnych przewodniczącego sejmowej komisji kultury. Poprawki zostały odłożone – początkowo, jak informowano wcześniej, na styczeń, a w poniedziałek ogłoszono kolejne przesunięcie terminu – do lutego.
Stowarzyszenie Dziennikarzy Profesjonalnych, dziennikarze LRT wspólnie ze społeczeństwem obywatelskim zorganizowali przed Sejmem serię wielotysięcznych protestów. Domagano się w nich, aby rządzący wycofali się z proponowanych poprawek, zasiedli do stołu negocjacyjnego i omówili szersze zmiany w ustawie o LRT, obejmujące także depolityzację Rady LRT.
Do tej pory rządzący ignorowali apele dziennikarzy i społeczeństwa obywatelskiego, próbując przyjąć poprawki jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia, mimo że taki pośpiech nie był uzasadniony żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościami.
Tryb pilny stosuje się w sytuacjach, gdy ze względu na uwarunkowania polityczne, społeczne, gospodarcze lub inne konieczne jest szybkie ustanowienie nowych albo zmiana obowiązujących regulacji prawnych w celu ochrony istotnych interesów społeczeństwa i państwa oraz innych wartości konstytucyjnych.
Opozycja po raz pierwszy w historii Litwy zastosowała jednak procedurę filibusteru – w celu spowolnienia procesu legislacyjnego składano setki poprawek oraz wygłaszano długie i monotonne wystąpienia, co miało skłonić rządzących do negocjacji lub zmusić ich do znacznego wydłużenia prac.
