Litwa obniża poziom ochrony fizycznej liderki białoruskiej opozycji Swiatłany Cichanouskiej, mieszkającej w Wilnie. Informację tę potwierdził w rozmowie z LRT.lt minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys.
Od momentu przyjazdu Swiatłany Cichanouskiej na Litwę po wyborach prezydenckich na Białorusi w 2020 r., które większość państw Zachodu uznaje za sfałszowane, nasz kraj zapewnił przedstawicielstwu białoruskiej demokratycznej opozycji oficjalną akredytację oraz całodobową ochronę fizyczną liderki opozycji – zarówno na Litwie, jak i za granicą.
Cichanouskiej przyznano status oficjalnego gościa kategorii C, który zazwyczaj przysługuje ambasadorom państw obcych, szefom przedstawicielstw organizacji międzynarodowych akredytowanych na Litwie, członkom rządów innych krajów, członkom Komisji Europejskiej i podobnym osobom. Nie posiada ona jednak statusu dyplomatycznego, a zatem nie obejmuje jej immunitet dyplomatyczny.
Według źródeł LRT.lt ochrona Swiatłany Cichanouskiej oraz dodatkowe przywileje kosztowały państwo około 1 mln euro rocznie. W kwotę tę wchodziła całodobowa ochrona fizyczna na Litwie i za granicą, samochody wykorzystywane do zapewnienia bezpieczeństwa, utrzymanie miejsca zamieszkania oraz korzystanie z terminali VIP na lotniskach.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych oficjalnie odpowiedziało na pytania posła Rimas Jankūnasa, precyzując, że kwestie związane z zapewnieniem bezpieczeństwa Swiatłanie Cichanouskiej nie należą do kompetencji resortu. Wskazano jednak, że jako oficjalnemu gościowi przysługuje jej możliwość korzystania z usług terminali dla osób o szczególnym statusie (VIP) podczas wyjazdów i przyjazdów, za które płaci Ministerstwo Spraw Zagranicznych. W 2024 r. korzystanie z terminali VIP kosztowało 129 tys. euro, a w 2023 roku – 92 tys. euro.
Z dostępnych informacji wynika, że ochrona Swiatłany Cichanouskiej nie zostaje całkowicie zniesiona, lecz obniżony zostaje jej poziom. Odpowiedzialność za ochronę fizyczną zostaje przekazana z Służby Ochrony Rządu (Vadovybės apsaugos tarnyba) do Biura Policji Kryminalnej, które zapewnia ochronę nie w charakterze głowy państwa, lecz osoby, której może realnie grozić niebezpieczeństwo. Dla przykładu, Biuro Policji Kryminalnej zapewnia ochronę świadkom i ofiarom przestępstw.
Choć decyzji tej nikt oficjalnie nie komentuje, jest ona wprowadzana w życie od 1 października, z okresem przejściowym trwającym do listopada.
- Aby nie narazić bezpieczeństwa osoby chronionej, nie możemy publicznie komentować tej sprawy, ani potwierdzić, ani zaprzeczyć kwestii wzmocnienia czy ograniczenia ochrony. Stosowane przez służbę środki ochrony stanowią informacje niejawne, których nie możemy ujawniać – poinformował portal LRT.lt pierwszy zastępca dyrektora Służby Ochrony Rządu, Paulius Nemira.
Liderkę białoruskiej opozycji dotąd przez całą dobę chronili funkcjonariusze Służby Ochrony Rządu, którzy na co dzień zapewniają bezpieczeństwo wszystkim najwyższym przedstawicielom państwa litewskiego: prezydentowi, przewodniczącemu Sejmu oraz premierowi.
Funkcjonariusze Służby Ochrony Rządu, oprócz urzędujących przywódców państwa, chronią także byłych prezydentów oraz oficjalnych gości państwowych odwiedzających Litwę.
W przypadku pojawienia się zagrożenia bezpieczeństwa Służba Ochrony Rządu może również obejmować ochroną małżonków, partnerów i dzieci przywódców państwa, prokuratora generalnego, przedstawicieli dyplomatycznych, byłych lub obecnych posłów, premierów, ministrów oraz inne osoby. Decyzję o objęciu ochroną dodatkowych osób i o potrzebie jej zapewnienia zazwyczaj podejmuje rząd lub upoważniona przez niego instytucja.
