Międzynarodowy Festiwal Poezji „Maj nad Wilią” od ponad trzech dekad pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń literacko-artystycznych Polaków na Litwie oraz miejscem spotkań twórców z całego świata. Tegoroczna, XXXII edycja, odbędzie się w dniach 15-18 września 2025 roku i zgodnie z nową formułą koncentruje się na idei współpracy międzypokoleniowej oraz aktywnym udziale młodzieży.
Festiwal otworzy tradycyjne „Przywitanie z Adamem” przy pomniku Mickiewicza w Wilnie. Już od pierwszych godzin pojawią się akcenty hasła przewodniego – w wystąpieniu Tomasza Snarskiego pt. „Co to znaczy być Polakiem wielu kultur?” w kościele Bernardynów. Kolejne dni spotkań wypełnią literatura, film, sztuki wizualne i muzyka, tworząc przestrzeń dialogu międzypokoleniowego i międzykulturowego. Ważnym akcentem festiwalu będzie obecność wybitnych gości z Polski i Litwy.
Spotkanie z reżyserem Krzysztofem Zanussim i filmoznawcą Michałem Dondzikiem, połączone z promocją książki „Zależy jak się patrzy” oraz projekcją kultowego filmu „Cwał”, będzie okazją do rozmowy o kinie i kondycji współczesnej kultury. Z kolei Jerzy Jarniewicz, laureat Nagrody Literackiej Nike, podczas wieczoru poetyckiego w Domu Kultury Polskiej podzieli się refleksją o współczesnych wyzwaniach poezji.
Nowa formuła festiwalu szczególnie mocno podkreśla współpracę z młodzieżą. W programie znalazły się wydarzenia otwierające przestrzeń dla młodych twórców i odbiorców: pokaz filmu „Kameleon” i dyskusja o twórczości młodzieży polskiej na Litwie, a także inauguracja slamu poetyckiego – nowego projektu realizowanego przez Filię Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie przy współudziale TVP Wilno. To wyjątkowa okazja do artystycznej rywalizacji, ale też do zaprezentowania świeżych spojrzeń na polską kulturę w środowisku wielojęzycznym. Otwarta debata „Tożsamość i popkultura” z udziałem litewskiego pisarza Rimantasa Kmity, autora głośnej powieści „Pietinia kronikas” oraz polskiego twórcy Bartosza Połońskiego, autora powieści „Robczik”, pokaże, że nowe narracje literackie rodzą się na styku języków, generacji i doświadczeń.
Program XXXII edycji obejmuje także wydarzenia plastyczne i muzyczne. Wystawa malarstwa prof. Roberta Jundo (ASP w Łodzi) „Między światłem a ciszą” oraz immersyjna ekspozycja Ievy Aleksandrovič (ASP w Warszawie) „Chrysalis” ukażą różne perspektywy obrazowania pamięci i emocji. Z kolei koncert Eveliny Voloskovej i Andrzeja Stankiewicza z zespołem „Między źródłami” zamknie festiwal muzycznym dialogiem, podkreślającym otwartość na spotkanie kultur i pokoleń. Jak co roku, w programie znalazł się także wymiar społeczny: wizyta w Hospicjum bł. ks. Michała Sopoćki przypomni, że poezja i sztuka pozostają wrażliwe na cierpienie i potrzebę solidarności.
XXXII edycja „Maju nad Wilią” dowodzi, że polska kultura na Litwie ma siłę budowania wspólnoty ponad granicami języka, wieku i dziedzin sztuki. Wspólne działania młodych i doświadczonych twórców sprawiają, że festiwal nie tylko podtrzymuje swoją wieloletnią tradycję, ale także otwiera się na przyszłość – czyniąc z Wilna prawdziwe miejsce spotkań wielu kultur i doświadczeń.
Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Kultury „Znad Wilii” oraz partnerzy: Instytut Polski w Wilnie, TVP Wilno, Filia UwB w Wilnie, Dom Kultury Polskiej w Wilnie, Fundacja MiGRA i Stowarzyszenie Literatów Polskich na Litwie. Tegoroczny program poprowadzą: założyciel festiwalu i poeta Romuald Mieczkowski, historyczka Barbara-Jundo Kaliszewska i wiceprezeska Stowarzyszenia Literatów Polskich na Litwie Kamila Zujevič.
Festiwal współfinansowany jest ze środków Kancelarii Senatu RP w ramach opieki nad Polonią i Polakami za granicą.
