Fania Brancowska, ocalała z Holokaustu, była więźniarka wileńskiego getta i aktywna propagatorka pamięci o Holokauście, zmarła w niedzielę w wieku 102 lat.
O jej śmierci poinformowało Gimnazjum im. Szolema Alejchema ORT w Wilnie.
– Ze smutkiem dzielimy się wiadomością, że 22 września zmarła legendarna kobieta – Fania Brancowska (1922-2024), była więźniarka getta wileńskiego, ocalała z piekła Holokaustu, opłakująca swoją zamordowaną rodzinę, ale kobieta, która nie straciła miłości do życia i która w maju obchodziła 102. urodziny. Niech spoczywa w pokoju – czytamy we wpisie na Facebooku.
W 2017 roku Fania Brancowska została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Państwa Litewskiego „Za Zasługi dla Litwy”.
– Życie Fani Brancowskiej przypomina scenariusz filmowy.
Urodziła się w Wilnie i ukończyła gimnazjum przed II wojną światową. Fania (jej panieńskie nazwisko brzmiało Jocheles) trafiła do getta w wieku 19 lat i pozostała tam od pierwszego do ostatniego dnia.
Ojciec Fani był elektromechanikiem. Podczas likwidowania getta został wysłany do obozu w Estonii, gdzie zmarł kilka dni przed wyzwoleniem obozu w 1944 r. Matkę z siostrami wywieziono do obozu koncentracyjnego Kaiserwald w pobliżu Rygi. Mama została utopiona w morzu, wraz z innymi kobietami w wieku powyżej 35 lat jako bezużyteczny balast. Siostra Rebecca była wywieziona do Stutthofu, gdzie została zamordowana. Jej wujek i jego rodzina zginęli w IX Forcie w Kownie, pozostali w Ponarach. Babcia i dziadek mieszkali na Antokolu, nie zostali nawet zabrani do getta – od razu przewieziono ich do Ponar i tam rozstrzelano.
Tylko cudem Fania zdołała uciec z getta. Ocalała z horroru dziewczyna nie chciała się poddać, więc dołączyła do partyzantów i walczyła przeciwko nazistom.
Po wojnie Brancowska poświęciła swoje życie głoszeniu prawdy o tym, że Żydzi nie poszli na śmierć jak baranki na rzeź, ale walczyli z całych sił, aż w końcu pokonali swoich ciemiężców” – czytamy w poście.
Getto utworzone we wrześniu 1941 roku na Starym Mieście w Wilnie zostało zlikwidowane w dniach 23-24 września 1943 roku.
Przed wojną Żydzi stanowili w Wilnie około jednej trzeciej mieszkańców miasta, a stolica Litwy była ważnym ośrodkiem kultury żydowskiej. Po wojnie z około 57 tys. wileńskich Żydów przy życiu pozostało około 2 tys.
Podczas II wojny światowej naziści na Litwie, często z pomocą lokalnych kolaborantów, zamordowali 90 proc. z około 208 tys. litewskich Żydów.
