Z dwóch przedstawionych dzisiaj Sejmowi projektów ustawy o mniejszościach narodowych, posłowie wybrali projekt minister sprawiedliwości Eweliny Dobrowolskiej.
We wtorek dokument ten został zatwierdzony przez Sejm i wróci pod obrady podczas sesji jesiennej. Za przyjęciem projektu ustawy głosowało 59 posłów, 6 było przeciw, a 22 wstrzymało się od głosu. Przeciw głosowali m.in. posłowie AWPL-ZChR.
We wtorek został przedstawiony też alternatywny projekt ustawy o mniejszościach narodowych, złożony przez Ritę Tamašunienė, posłankę reprezentującą Akcję Wyborczą Polaków na Litwie - Związek Chrześcijańskich Rodzin. Nie uzyskał on jednak akceptacji w Sejmie.
Poparło go 20 posłów, przeciw było 27, a 52 wstrzymało się od głosu. Posłowie nie zgodzili się na poprawienie dokumentu i został on odrzucony.
Minister Sprawiedliwości, Ewelina Dobrowolska, która przedstawiła rządowy projekt, powiedziała, że przyjęcie ustawy o mniejszościach narodowych zgodnie z międzynarodowymi instrumentami jest nie tylko zobowiązaniem Gabinetu Ministrów, ale całej Litwy.
- Jestem przekonana, że ta ustawa pozwoli nam położyć kres bataliom, które w latach wyborczych były bardzo przydatne do zastraszania naszych obywateli - powiedziała minister.
Projekt ustawy jest krytykowany przez część opozycji, w tym przez Akcję Wyborczą Polaków na Litwie - Związek Chrześcijańskich Rodzin. Zarzucają projektowi brak konkretów oraz wnoszenie więcej niepewności i niejasności.
Tamašunienė przypomniała, że do 2020 r. istniała grupa robocza ds. opracowania ustawy o mniejszościach narodowych, której przewodniczyła E. Dobrowolska, która w tym czasie nie była jeszcze ministrem.
- Spodziewaliśmy się, że minister, która wyszła z inicjatywą, przyniesie projekt stworzony przez grupę roboczą, ale nie, przyniosła jakiś, przepraszam za wyrażenie, zgwałcony projekt ustawy" - powiedziała Tamašūnienė.
Minister Dobrowolska z kolei zaznaczyła, że AWPL-ZChR nie reprezentuje wszystkich mniejszości narodowych.
- To nie Akcja Wyborcza Polaków decyduje o tym, czego chcą mniejszości narodowe. Nie reprezentujecie mniejszości narodowych i nie jesteście jedynymi Polakami - powiedziała Dobrowolska.
Odrzucony projekt AWPL-AChR przewidywał zakaz asymilacji mniejszości narodowej wbrew jej woli.
Tak samo jak w przypadku projektu rządowego, projekt polskiej partii miał zapewniać prawo do edukacji w języku mniejszości narodowej w szkołach ogólnokształcących i nieformalnych.
Projekt Tamašunienė przewidywał możliwość otrzymywania informacji w języku ojczystym w samorządach, w których mniejszości narodowe stanowią co najmniej 10 proc. wszystkich mieszkańców.
Z kolei projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, który będzie omawiany przez Sejm podczas sesji jesiennej, definiuje mniejszość narodową, oraz określa podstawy prawne, warunki i procedury edukacji, kultury mniejszości narodowych i rozpowszechniania informacji.
Projekt definiuje osobę należącą do mniejszości narodowej jako obywatela mieszkającego na terytorium Litwy, który posiada tożsamość narodową odmienną od tożsamości większości narodowej i dąży do jej zachowania.
Prawo gwarantowałoby, że nikt nie mógłby zostać zmuszony do udowodnienia swojej przynależności do mniejszości narodowej, publicznego ujawnienia swojej tożsamości narodowej lub wyrzeczenia się przynależności do mniejszości narodowej.
Każdy członek mniejszości narodowej miałby zagwarantowane prawo do swobodnego i nieograniczonego posługiwania się własnym językiem, prywatnie i publicznie, ustnie i pisemnie, do zrzeszania się w organizacjach i partiach, do nauki w swoim języku w szkołach, do posiadania własnych mediów oraz do promowania swojej kultury, zwyczajów i języka.
Projekt przewiduje, że prawo osób należących do mniejszości narodowych do decydowania o kwestiach kulturalnych, społecznych, gospodarczych, edukacyjnych i innych będzie gwarantowane przez Radę Wspólnot Narodowych.
Na Litwie nie ma ustawy o mniejszościach narodowych od 2010 r., kiedy to wygasła jej poprzednia wersja.
