Z okazji 90. rocznicy katastrofy lotniczej litewskich lotników Steponasa Dariusa i Stasysa Girėnasa, na dachu Muzeum Energetyki i Techniki w Wilnie, umieszczono replikę samolotu Lituanica. - Samolot nie tylko można obejrzeć, ale można też wsiąść do środka i ocenić, w jakich warunkach podróżowali piloci – mówi Karolina Koroliova-Barkova.
Kuratorka wystawy Karolina Koroliova-Barkova mówi, że dotąd w Wilnie nie było wystawy, poświęconej Dariusowi i Girėnasowi.
Głównym eksponatem wystawy jest kopia samolotu „Bellanca CH-300 Pacemaker”, którym lecieli piloci.
– Samolot nie tylko można obejrzeć, ale można też wsiąść do środka i ocenić, w jakich warunkach podróżowali piloci. Odtworzyliśmy kilka przycisków, które pozwalają na uruchomienie silnika i śmigła – mówi Karolina Koroliova-Barkova.
Ekspozycja, oprócz interaktywnego eksponatu, opowiada też o życiu lotników Dariusa i Girėnasa.
– Darius był żołnierzem, walczył o Litwę. Girėnas będąc w Ameryce otworzył swoją firmę taksówek. Losy tak się potoczyły, że się spotkali i dokonali misji – mówi kuratorka.
Część ekspozycji poświęcona jest przygotowaniom do lotu. Piloci przygotowywali się ponad rok. Były to przygotowania nie tylko techniczne, ale była też zorganizowana zbiórka pieniędzy. Opisana jest też końcówka lotu.
– Niestety, trochę im zabrakło, żeby dotrzeć do Kowna. Zginęli na terenie Polski. O tej tragedii też opowiadamy – dodaje Koroliova-Barkova.
Kuratorka zaznacza, że wystawa będzie stała.
– Oczywiście zobaczymy, jak eksponaty utrzymają się zimą. Być może trzeba będzie je, ale kabina jest wykonana w taki sposób, że jest hermetyczna i żaden deszcz ani śnieg nie uszkodzi znajdującego się tam sprzętu – powiedziała Koroliova-Barkova.
S. Darius i S. Girėnas postawili sobie za cel przelot bez międzylądowania przez Ocean Atlantycki z Nowego Jorku do Kowna.
Aby pokonać 8 000 kilometrów bez międzylądowania, rankiem 15 lipca 1933 r. Lituanica wystartowała z 3 tys. litrami benzyny i 100 litrami smaru - przeciążony samolot ledwo oderwał się od ziemi. Sami piloci na dwa dni zabrali cztery litry wody, sześć kanapek, owoce, kawę, wódkę i papierosy.
Najmniej wydali na własne bezpieczeństwo – lecieli bez świateł, używali latarki do oświetlania odczytów przyrządów w kokpicie i nie mieli sprzętu radiowego.
Chociaż przyczyny katastrofy samolotu Lituanica pozostają niejasne do dziś, liczne badania sugerują różne przyczyny, w tym brak paliwa, złe warunki pogodowe i zmęczenie pilotów.
