Po zatrzymaniu trzech funkcjonariuszy straży granicznej w śledztwie dotyczącym przemytu papierosów przy użyciu balonów meteorologicznych, komendant Państwowej Straży Granicznej Litwy (VSAT) Rustamas Liubajevas przyznaje, że każdego roku podejrzenia padają na kolejnych funkcjonariuszy. Jednocześnie podkreśla, że coraz więcej strażników zgłasza próby korupcyjnego werbunku.
Po zatrzymaniu trzech funkcjonariuszy straży granicznej w związku ze śledztwem dotyczącym przemytu papierosów przy użyciu balonów meteorologicznych, komendant Państwowej Straży Granicznej Litwy (VSAT) Rustamas Liubajevas poinformował, że każdego roku podejrzenia o działalność przestępczą dotyczą średnio pięciu funkcjonariuszy.
– Średnio rocznie zarzuty lub podejrzenia dotyczą pięciu funkcjonariuszy – powiedział Liubajevas.
Jak zaznaczył, w służbie widoczne są również pozytywne zmiany. Coraz więcej strażników granicznych odrzuca propozycje współpracy ze światem przestępczym i informuje przełożonych o próbach werbunku.
– W ostatnim czasie otrzymaliśmy 47 zgłoszeń od funkcjonariuszy dotyczących propozycji udziału w przemycie. Informowali oni Zarząd Immunitetu lub kierowników placówek granicznych o próbach nakłonienia ich do nielegalnej działalności. Nie wszyscy ulegają takim pokusom – podkreślił szef VSAT.
Jego zdaniem świadczy to także o zmianach zachodzących w społeczeństwie, które coraz mniej toleruje łamanie prawa.
– Jacy są obywatele, tacy są funkcjonariusze. Uważam, że zmieniają się postawy moralne i mentalność. Takie propozycje stają się coraz mniej atrakcyjne – powiedział Liubajevas.
W ciągu 20 lat podejrzenia usłyszało 247 funkcjonariuszy
Szef VSAT pozytywnie ocenił pracę Zarządu Immunitetu, odpowiedzialnego za zwalczanie korupcji wewnątrz służby.
– Na dziś nie mam poważniejszych zastrzeżeń do Zarządu Immunitetu. Wykonuje swoją pracę skutecznie – ocenił.
Zarząd Immunitetu VSAT działa od 2006 roku, czyli pięć lat dłużej niż analogiczna jednostka w Policji Litewskiej.
W ciągu 20 lat funkcjonowania tej komórki podejrzenia usłyszało 247 strażników granicznych, z czego 167 zostało prawomocnie skazanych.
– Nie zawsze udaje się zgromadzić wystarczający materiał dowodowy. Tego rodzaju śledztwa są bardzo skomplikowane – przyznał Liubajevas.
Według niego po ostatnich zatrzymaniach służba ponownie przeanalizuje obowiązujący plan przeciwdziałania korupcji i rozważy zaostrzenie niektórych środków zapobiegawczych.
– Każdego roku identyfikujemy skorumpowanych funkcjonariuszy. Chciałbym zwrócić uwagę, że odpowiedzialność karna dotyczy nie tylko szeregowych pracowników. W ostatnich latach zarzuty usłyszeli również zastępcy komendantów placówek, starsi zmian oraz sami komendanci. Nie patrzymy na stopień czy zasługi – wszyscy są oceniani według tych samych standardów – zaznaczył.
Rozmowy profilaktyczne z funkcjonariuszami
Zarząd Immunitetu prowadzi również działania prewencyjne. Funkcjonariusze, wobec których pojawiają się niepokojące sygnały lub kompromitujące informacje, zapraszani są na rozmowy profilaktyczne.
Po takich rozmowach ze służby odeszło pięciu funkcjonariuszy w 2021 roku, dziesięciu w 2022 roku, czterech w 2023 roku i jeden w roku ubiegłym.
Śledztwo ws. przemytu papierosów balonami
W śledztwie dotyczącym przemytu papierosów przy użyciu balonów meteorologicznych zatrzymano łącznie 27 osób. Wśród nich znalazło się 10 policjantów z Wilna i rejonu solecznickiego oraz trzech funkcjonariuszy straży granicznej.
Podczas operacji zabezpieczono m.in. termowizory, drony, urządzenia GPS, radiostacje, maski zakrywające twarz, karty SIM oraz sprzęt do pakowania papierosów. W ramach śledztwa przeprowadzono 74 przeszukania, w których uczestniczyło ponad 100 funkcjonariuszy policji.
Media informowały również o zabezpieczeniu luksusowego samochodu marki Mercedes z tablicą rejestracyjną „3AKON”. Napis ten, choć dosłownie oznacza po rosyjsku „prawo”, jest często kojarzony z nieformalnymi zasadami świata przestępczego. Samochód należał do partnera życiowego zatrzymanej funkcjonariuszki straży granicznej.
– Z tą funkcjonariuszką wcześniej również prowadzono rozmowy profilaktyczne. Sama nie była właścicielką pojazdu i nim nie jeździła – wyjaśnił Liubajevas.
Szef VSAT podkreślił, że walka z korupcją wymaga nie tylko działań śledczych, ale również profilaktyki, szkoleń i dokładnej weryfikacji kandydatów do służby.
– Musimy otwarcie przyznać, że korupcja istnieje. Nie wolno tego ukrywać. Wspólnie z innymi instytucjami musimy ją zwalczać poprzez profilaktykę, edukację i odpowiednią selekcję kandydatów do służby – zaznaczył.
Liubajevas poinformował również, że obecnie rotowani są jedynie kierownicy placówek granicznych. Trwają jednak rozmowy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych na temat możliwości objęcia systemem rotacji także szeregowych funkcjonariuszy.
Zdaniem komendanta głównym motywem angażowania się funkcjonariuszy w nielegalną działalność pozostają korzyści finansowe.
– Uważam, że decydujący jest czynnik finansowy. Przemytnicy oferują wynagrodzenie, a gdy ktoś raz wejdzie w taki układ, bardzo trudno jest się z niego wycofać – podsumował szef VSAT.
