11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna, pełniąca funkcję głowy państwa, przekazała władzę wojskową Józefowi Piłsudskiemu. Rocznica tego wydarzenia obchodzona jest jako narodowe święto, przywołując odzyskanie niepodległości po 123 latach zaborów.
11 listopada stał się oficjalnie świętem narodowym dopiero dzięki ustawie z kwietnia 1937 r., zatem – wbrew temu, co się często na ten temat sądzi – przed wybuchem II wojny światowej formalnie obchodziliśmy to święto raptem dwa razy. Jednak już wcześniej było ono zakorzenione w społecznej świadomości i celebrowane na mocy zwyczaju, a nie ustawy. Do 1936 r. zazwyczaj jako święto wojskowe, chociaż po przewrocie majowym 1926 r. nadawano mu już charakter uroczystości państwowych.
W latach II wojny światowej okupanci niemiecki i sowiecki uniemożliwili celebrowanie polskich świąt państwowych, a komuniści utrzymali 11 listopada na indeksie świąt zakazanych także po zakończeniu działań wojennych. Co prawda, w 1944 r. uroczystości zostały zorganizowane i wydawało się, że narzucona przez Moskwę władza będzie chciała je przejąć i wykorzystać społeczny entuzjazm związany z tą datą, ostatecznie jednak zdecydowała się na własną symbolikę, wprowadzając od 1945 r. 22 lipca jako Narodowe Święto Odrodzenia Polski.
Historycy podkreślają jednak, że w latach 1980-81 rocznice odzyskania niepodległości były obchodzone jawnie. Na marszach i manifestacjach byli jednak zawsze obecni wyposażeni w aparaty fotograficzne i kamery funkcjonariusze SB. Wykonane przez nich filmy i zdjęcia umożliwiały identyfikację uczestników.
Mimo wprowadzenia stanu wojennego i delegalizacji Solidarności środowiska opozycyjne nieoficjalnie obchodziły 11 listopada.
- W latach 80. coraz częściej w oficjalnym obiegu pojawiało się nazwisko jednego z ojców niepodległości - Józefa Piłsudskiego. W opracowaniach historycznych z PRL akcentowano jednak głównie jego socjalistyczną przeszłość i działania w PPS, przemilczając jego rolę w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku - wyjaśnił historyk IPN dr Żuławnik.
11 listopada powrócił do kalendarza świąt państwowych w lutym 1989 r. Był to rodzaj „ucieczki do przodu” upadającej władzy komunistycznej, która w czasie trwających obrad okrągłego stołu przywracała rocznicę kluczową z punktu widzenia opozycji. Przecież w PRL środowiska niepodległościowe w tym dniu spotykały się na uroczystych nabożeństwach, z biegiem czasu zaś coraz częściej dochodziło po mszach do marszów i innych manifestacji wolnościowych dążeń.
Czym Polacy walczyli 11 listopada 1918 roku
Podstawowym narzędziem walki Polaków w czasie I wojny światowej i tuż po niej były karabiny i karabinki. W dniu odzyskania niepodległości polscy żołnierze byli wyposażeni w kilkanaście typów karabinów różnej produkcji i o różnym rodzaju amunicji.
Pierwszym polskim oddziałem wojskowym w I wojnie światowej była Pierwsza Kompania Kadrowa, utworzona w sierpniu 1914 r. w Krakowie z połączenia członków Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich. W kolejnych miesiącach Kadrówka dała początek Legionom Polskim.
11 listopada 1918 r., w symbolicznym dniu odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów, wojsko odradzającego się państwa liczyło 30 tys. żołnierzy wywodzących się z różnych formacji. W miesiącach poprzedzających tę datę budowanie polskiej armii opierało się na werbunku ochotniczym, a uzbrojenie stanowiły karabiny i karabinki otrzymane od sprzymierzeńców i pozyskane w walce.
Polacy rozpoczęli nową walkę – o kształt granic. W kolejnych kilkunastu miesiącach armia rozrosła się do ponad 900 tys. żołnierzy.
W marcu 1921 r. podpisano w Rydze traktat pokojowy kończący wojnę polsko-bolszewicką. Latem zaś zakończyło się III Powstanie Śląskie. W odrodzonej II Rzeczpospolitej zapanował pokój. Jednym z pierwszych tego skutków była masowa demobilizacja żołnierzy. Uzbrojenie pozostałych w służbie żołnierzy stanowiły karabiny kupione za granicą i przetransportowane do Polski w latach 1919-1921. Było to ok. 775 tys. karabinów i karabinków różnych typów plus sporo broni zdobytej w czasie walk.
Na początku lat 20. władze wojskowe zdecydowały, że podstawowym karabinem wojska polskiego będzie Mauser wz. 1898 i pochodny od niego karabinek. Ich produkcję rozpoczęła w 1922 r. warszawska Państwowa Fabryka Karabinów, a kilka lat później także radomska Fabryka Broni.
Obchody Narodowego Święta Niepodległości - koncerty, potańcówki, zawody sportowe
Polacy na różne sposoby obchodzić będą we wtorek Narodowe Święto Niepodległości. W 107. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w cały kraju przewidziane są wspólne przemarsze, koncerty, potańcówki, liczne zawody sportowe, a także ćwiczenia służb ratowniczych.
W Warszawie odbędzie się tradycyjny Marsz Niepodległości. Ukoronowaniem warszawskich obchodów będzie wielki koncert „Wspólna Niepodległa” na Cytadeli, na którym wystąpi 16 artystów z 16 województw. Artyści zaprezentują tradycyjne pieśni i motywy regionalne w nowoczesnych aranżacjach.
