W Wilnie rusza inicjatywa, dotycząca zapewnienia możliwości nauki języka polskiego jako drugiego języka obcego w stołecznych szkołach. Jako jedno z pierwszych taką ofertę proponuje Progimnazjum Žemynos. Od bieżącego roku szkolnego 12 uczniów klasy piątej w tej placówce zdecydowało się na naukę języka polskiego jako drugiego języka obcego, integrując lekcje z edukacją nieformalną. Celem zajęć jest nie tylko nauczanie języka polskiego, ale także zapoznanie dzieci z polską kulturą i tradycjami.
W tym roku szkolnym uczniowie wileńskiego Progimnazjum Žemynos uczestniczą w programie edukacji nieformalnej „Język i kultura polska”. Jego celem jest umożliwienie uczniom nie tylko poznania podstaw mowy, ale także kultury. Wychowankowie placówki mają również możliwość nauki hiszpańskiego, niemieckiego lub francuskiego. Od przyszłego roku szkolnego placówka planuje stałą naukę języka polskiego jako drugiego języka obcego. Szkoła ma nadzieję wkrótce rozpocząć współpracę z Instytutem Polskim w Wilnie.
Nauka języka polskiego jako drugiego obcego w ubiegłym roku została zapewniona w wileńskim Gimnazjum w Solenikach (24 chętnych) i Szkole Podstawowej w Kolonii Wileńskiej (43 chętnych). W tych szkołach język polski jest zintegrowany z oświatą formalną, ponieważ zebrano wystarczającą liczbę dzieci do utworzenia klas językowych. 12 dzieci uczy się również języka polskiego jako drugiego obcego w Progimnazjum im. Barboros Radvilaitės.
Chargé d'affaires a.i. RP Grzegorz Marek Poznański podkreślił znaczenie takiego typu inicjatyw i stwierdził, że należy zacieśnić współpracę między szkołami litewskojęzycznymi i polskojęzycznymi.
- To bardzo dobra inicjatywa, ponieważ związki między Polską a Litwą są naprawdę coraz mocniejsze we wszystkich aspektach. Mówię nie tylko o bezpieczeństwie, ale również o więzach gospodarczych i kulturalnych. W związku z tym uważam, że młodym Litwinom znajomość języka polskiego, w tym możliwość zaznajomienia się z polską literaturą, w przyszłości tylko się przyda – twierdzi Chargé d’affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Litewskiej.
Polski dyplomata uważa, iż rozszerzenie współpracy oświatowej byłoby budującym pomysłem. - Przede wszystkim bardzo bym chciał, żeby jeszcze lepiej się poznawała młodzież z polskich i litewskich szkół, żeby placówki nie stanowiły odrębnych „wysp”, ale pojawiłoby się poczucie wspólnoty, rozumowanie, że wszyscy żyją w tym samym miejscu i tworzą przyszłość tego samego kraju. Myślę, że możliwości rozwoju nauki języka polskiego przez Litwinów jest naprawdę bardzo wiele – ocenia Poznański.
Gość wydarzenia dodaje, że już wcześniej prowadził rozmowy z Samorządem Miasta Wilna w sprawie rozszerzenia projektu. – W szkołach na Wileńszczyźnie bardzo często jest tak, że tuż obok siebie znajdują się placówki polska i litewska. Moim zdaniem, nie ma żadnego problemu w zapewnieniu bliskiej współpracy. Młodzież litewska mogłaby przyjść do polskich szkół, by poćwiczyć język polski z rówieśnikami. Jednak podjęcie konkretnych decyzji leży w dużej mierze w gestii samorządu – proponuje dyplomata.
- Tradycyjnie polskie szkoły na Litwie mają współpracę z polskimi szkołami w Polsce. Jest ona bardzo intensywna i dobra. To są m.in. programy wymiany młodzieży, które zapewniają zapoznanie się z rówieśnikami z Korony – zaznacza Chargé d’affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Litewskiej.
Wicemer Wilna Vytautas Mitalas wyraża nadzieję, że w przyszłym roku uda się na stałe zatwierdzić nauczanie języka polskiego jako drugiego języka obcego w Progimnazjum Žemynos, gdzie obecnie nauka tej mowy jest częścią edukacji nieformalnej.
– Wydaje mi się, że jest to bardzo ważne dla Wilna, wilnian i Litwy. Nie traktujmy Polaków wyłącznie jako obywateli sąsiedniego zagranicznego państwa, ale spójrzmy na nich też jako na mniejszość narodową, która uczy się w pobliskich szkołach z polskim językiem nauczania. Bardzo ważne jest budowanie mostów i pamiętanie o historycznej stronie naszych relacji, która jest imponująca, a jednocześnie inspirująca, stanowiąc lekarstwo na brzydkie tendencje nacjonalizmu. Konstytucja 3 Maja – pierwsza w Europie – to ogromne osiągnięcie, o którym warto pamiętać. Takich wyczynów jest o wiele więcej. Świat, ze swoją ulotnością, dyktuje, że współpraca Litwy i Polski stanowi wielką radość i jednocześnie jest źródłem ogromnych możliwości. Myślę, że wilnianie na pewno z tej szansy skorzystają – zapewnia wicemer.
Mitalas zauważa również ogólny wzrost zainteresowania językiem polskim i kulturą. - To również efekt aktywnej pracy różnych instytucji. Niezależnie od tego, czy mówimy o teatrze, kinie, czy innych dziedzinach, widzimy, że wpływ polskiej kultury jest bardzo silny – myślę, że wszyscy to dostrzegają. Współpraca i komunikacja są wręcz doskonałe. Naszym celem nie jest wyłącznie ograniczanie się do okazjonalnych spotkań, ale dążenie do ich ciągłości – podkreśla.
- Inne szkoły poważnie rozważają nauczanie języka polskiego jako drugiego języka obcego – zmiany będą zależeć od popularności i wyboru dzieci. Mam nadzieję, że takie drobne wydarzenia przyciągną uwagę i przyczynią się do realizacji naszej misji – dodaje wicemer stolicy.
Dyrektorka Progimnazjum Žemynos Laura Armanavičė-Geffen cieszy się z tego, że nauka języka i kultury polskiej, choć powoli, ale dociera do kierowanej przez nią placówki. - Kiedy po raz pierwszy rozpowszechniliśmy tę wiadomość, nasza społeczność przyjęła ją pozytywnie. Oczywiście, decyzja o nauce tego języka może być nieco onieśmielająca, gdy jednocześnie mamy do czynienia z takimi popularnymi językami, jak hiszpański, niemiecki czy francuski. Mieliśmy już wcześniej chętnych do nauki języka polskiego, ale ich liczba była zbyt mała, by utworzyć grupę. Mamy pewne ograniczenia i jesteśmy szkołą państwową, więc nie możemy otworzyć grupy liczącej dwoje lub czworo dzieci – tłumaczy dyrektorka.
Mimo początkowych trudności, Progimnazjum Žemynos postawiło sobie za cel zapewnienie dzieciom ciągłej nauki języka polskiego. - Stworzyliśmy program zajęć nieformalnych. Mamy wspaniałą nauczycielkę języka polskiego, która z pasją wprowadza uczniów w język i kulturę polską. Jej zdaniem, polska kultura jest tak barwna, piękna, znajoma i akceptowana, że po prostu trudno jej nie lubić – cieszy się pedagożka.
- Mam wielu polskich przyjaciół, uczestniczyłam w różnych wydarzeniach, więc widzę, jak wykorzystanie kultury może zainteresować dzieci. Nasz program pozwoli poznać ciekawe i znane osoby polskiego pochodzenia podczas nieformalnych zajęć, odwiedzić szkoły polskojęzyczne działające w Wilnie, zaprosić znakomitych gości, czytać poezję, rozmawiać o naszych wspólnych cechach i skosztować tradycyjnych potraw. Planujemy, aby ten rok był „rokiem reklamowym”, aby następnym razem, gdy obecni czwartoklasiści będą mogli wybrać drugi język obcy, zainteresowali się właśnie językiem polskim – wyjaśnia Armanavičė-Geffen.
Szkoła jest szczególnie zadowolona z wyboru nauczycielki języka polskiego. – Ona sama zwróciła się do nas z propozycją nauczania języka polskiego. Czasami tak się układa, nie wiem, może to kosmos, a może coś innego, ale ludzie, którzy mają się spotkać, spotykają się. Zaczęłam myśleć o nauczaniu języka polskiego jeszcze pięć lat temu. Wpłynęły na to sytuacja geopolityczna, więzi kulturowe, bliskość geograficzna i wiele innych wspólnych cech. Polacy są nam najbliższym narodem pod względem kulturowym i mentalnym – podkreśla pedagożka.
- Nauczyciele sami się interesują pracą w naszym progimnazjum. Na razie wystarczy nam jednej nauczycielki, ale rozmawiałam już ze znajomymi z polskich szkół o możliwości dzielenia się pedagogami. Mogłoby nam pomóc Gimnazjum im. św. Jana Pawła II lub Gimnazjum im. Władysława Syrokomli. Rozmawialiśmy już na temat zapewnienia możliwości kilku godzin pracy, bo na początku na pewno nie będzie dużego napływu chętnych – uważa Armanavičė-Geffen.
Przegląd możliwości nauki języka polskiego został połączony z prezentacją inicjatywy Samorządu Miasta Wilna o nazwie „Magiczny Kącik Czytelniczy“. Aby zachęcić wileńskich uczniów do czytania i stworzyć ku temu sprzyjające środowisko, w 13 szkołach podległych samorządowi powstają tzw. „Magiczne Kąciki Czytelnicze“. Są to przestrzenie, które zostały zmodernizowane zgodnie z indywidualnymi potrzebami każdej szkoły. Na realizację tego celu Samorząd Miasta Wilna przeznaczył ponad 2 miliony euro. Taki kącik już działa w Progimnazjum Žemynos.
LRT.lt przypomina, że o pomyśle nauczania języka polskiego jako drugiego obcego zrobiło się głośno po wybuchu wojny w Ukrainie. W 2023 r. ówczesna premier Ingrida Šimonytė oświadczyła, że język rosyjski jako drugi obcy może być zastąpiony polskim. - Uważam, że to bardzo dobry wybór. Drugim językiem obcym obok angielskiego, który jest powszechny, powinien być polski, a nie rosyjski – zapewniła była szefowa rządu. Była premier zaznaczyła, że nie powinno powstać trudności ze znalezieniem nauczycieli języka polskiego, bo na Litwie działają polskie szkoły. W związku ze zmniejszeniem liczby uczniów nauczyciele mogliby podejmować pracę również w szkołach litewskich.
Ministerstwo Oświaty, Nauki i Sportu poparło ten pomysł i poinformowało, że są prowadzone rozmowy z Ambasadą RP w Wilnie, aby oprócz języków niemieckiego i francuskiego zaproponować uczniom również polski. Wtedy resort zapewnił, że na Litwie jest wystarczająca liczba nauczycieli języka polskiego.
