Szef Państwowej Inspekcji Językowej Audrius Valotka otrzymał naganę za wypowiedzi, że cała edukacja na Litwie powinna odbywać się wyłącznie w języku państwowym, rezygnując zarówno ze szkół rosyjskich, jak i polskich – poinformowało w czwartek Ministerstwo Kultury.
Jak podano, minister Šarūnas Birutis nałożył na Valotkę karę dyscyplinarną, uwzględniając wnioski komisji powołanej do zbadania tej sytuacji.
Przy podejmowaniu decyzji o nałożeniu kary dyscyplinarnej i wyborze jej rodzaju – jak zaznaczyło ministerstwo – wzięto pod uwagę wymagania określone w ustawie dotyczące działalności i etyki urzędników państwowych oraz negatywną reakcję społeczną na wypowiedzi Valotki.
Zdaniem komisji, takimi działaniami została podważona reputacja Państwowej Inspekcji Językowej jako instytucji państwowej oraz osłabione zaufanie do tej instytucji.
Specjalną komisję Ministerstwa Kultury tworzyli urzędnicy mianowani z nadania politycznego oraz urzędnicy służby cywilnej, a jej przewodniczącą była kanclerz ministerstwa Regina Jaskelevičienė.
11 lipca w programie nadawanym przez „Alfa TV” na temat wzrostu znaczenia języka rosyjskiego na Litwie Valotka stwierdził, że cała edukacja na Litwie powinna odbywać się w języku państwowym, rezygnując zarówno ze szkół rosyjskich, jak i polskich.
W związku z tymi wypowiedziami do ministra kultury zwrócił się także chargé d’affaires Polski na Litwie, Grzegorz Poznański.
Valotka później publicznie wyraził ubolewanie z powodu swoich słów i zaprosił wspólnoty narodowe do dyskusji.
Według niego szkołom z polskim językiem nauczania nie grozi żadne niebezpieczeństwo, ponieważ możliwość kształcenia w tym języku gwarantuje traktat o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Litwą a Polską.
Valotka niejednokrotnie był krytykowany za swoje wypowiedzi, a w poprzedniej kadencji rządu do rezygnacji z urzędu wzywał go ówczesny minister kultury Simonas Kairys.
Valotka był również krytykowany za swoje wypowiedzi w audycji radiowej na antenie LRT RADIJAS. W 2023 r. stwierdził, że polskie tablice z nazwami miejscowości w rejonie wileńskim nie tylko oznaczają historyczne polskie terytorium okupacyjne, ale także naruszają litewskie prawo i powinny zostać usunięte. Szef Państwowej Inspekcji Językowej porównał te napisy do oznakowania okupowanych przez Rosję terytoriów Donbasu.
Jesienią 2023 r. Valotka publicznie na konferencji REDA mówił o kierowcach mówiących „językami czurków” („čiurkų kalba“). Następnie się tłumaczył, że to przejęzyczenie i że chciał powiedzieć „języki turkijskie”, („tiurkų“), a nie „języki czurków”.
Działająca od 1990 roku Państwowa Inspekcja Językowa nadzoruje przestrzeganie Ustawy o języku państwowym, uchwał Państwowej Komisji Języka Litewskiego oraz innych aktów prawnych określających zasady używania i poprawności języka państwowego.
Inspekcja udziela również konsultacji obywatelom, instytucjom państwowym i samorządowym oraz przedsiębiorstwom w kwestiach dotyczących używania i poprawności języka, a także prowadzi działania prewencyjne – informacyjne i edukacyjne wobec społeczeństwa.
W maju tego roku, po wygraniu konkursu, Audrius Valotka został ponownie powołany na stanowisko szefa Państwowej Inspekcji Językowej na kolejną kadencję.
