Kobiety są nieproporcjonalnie dotknięte ubóstwem energetycznym – stan ten może się dodatkowo pogorszyć w cieniu wyniszczającej wojny w Ukrainie, rosnącej inflacji i pogłębiających się nierówności płci.
Ubóstwo energetyczne wedle unijnego prawodawstwa oznacza brak dostępu gospodarstwa domowego do podstawowych usług energetycznych, które stanowią podstawę godnego poziomu życia i zdrowia.
Kobiety są bardziej narażone na ubóstwo energetyczne, ponieważ są głównymi użytkownikami i producentami energii w gospodarstwach domowych, ze względu na czynniki ekonomiczne, biologiczne/fizjologiczne i społeczno-kulturowe. W ostatnich miesiącach drastycznie wzrósł odsetek kobiet, które z opóźnieniem regulowały rachunki za energię, zwłaszcza kobiety samotne i samotne matki częściej niż̇ inne grupy mają trudności z opłaceniem rachunków za energię.
Sprawozdanie Komisji Europejskiej na temat stanu unii energetycznej w 2022 r. precyzuje, iż “w latach 2019–2022 udział wydatków na energię wzrósł w państwach członkowskich UE średnio o ponad jedną trzecią, przy czym w niektórych państwach – niemal dwukrotnie. Z danych Eurostatu wynika, że w 2020 r. około 35 mln obywateli Unii (ok. 8 proc. ludności UE) nie było w stanie odpowiednio ogrzać swoich domów.”
Zdezagregowane dane dotyczące ubóstwa energetycznego w UE, mimo iż niepełne, pokazują̨, że ubóstwo ma twarz kobiety.
Średnia różnica w dochodach kobiet i mężczyzn w UE wynosi 13 proc., w praktyce oznacza to, że na każde 1 euro zarobione przez mężczyznę kobieta zarobi 0,87 euro a różnica w wysokości emerytur to blisko 30 proc. Patrząc za liczbami do domów i mieszkań prawdziwych ludzi często znajdziemy wdowę z emeryturą wystarczającą na ogrzanie jednego pokoju lub samotną matkę, która musi zdecydować, czy ugotować ciepły posiłek, czy ogrzać sypialnię swoich dzieci.
Ustanowiony unijny Społeczny Fundusz Klimatyczny nazywa rzeczy po imieniu, i tak w regulacji zostało zapisane, że kobiety są nieproporcjonalnie dotknięte ubóstwem energetycznym, w szczególności samotne matki, które stanowią 85% osób samotnie wychowujących dzieci, a także kobiety niepełnosprawne lub kobiety starsze, żyjące samotnie.
W związku z tym należy uwzględnić bardziej systemowe podejście biorące pod uwagę płeć w walce z ubóstwem energetycznym, które będzie oparte na działaniach nakierowanych na interesy kobiet, które są narażone na wykluczenie i dyskryminację.
Dodatkowo zwiększenie zaangażowania kobiet w dziedzinie energii może potencjalnie stymulować zrównoważony wzrost gospodarczy, jako że według Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) kobiety są zazwyczaj bardziej zrównoważonymi konsumentami niż mężczyźni gdyż częściej kupują produkty z oznakowaniem ekologicznym i przywiązują większą wagę do energooszczędnego transportu. Jednak potencjał ten jest blokowany przez utrzymujące się nierówności płci.
A jakby tak zatrudniać więcej kobiet w sektorze energetycznym?
Wedle danych EIGE, kobiety są często zatrudniane w sektorze energetycznym na stanowiskach wymagających niskich kwalifikacji i nietechnicznych. Może to być związane z faktem, że mniej kobiet niż mężczyzn podejmuje studia w zakresie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM). Ponadto średnia umiejętność posługiwania się technologią cyfrową wśród kobiet jest niższa niż wśród mężczyzn. Do udziału kobiet w rynku pracy w sektorze energetycznym zniechęcają również stereotypy dotyczące płci, które przedstawiają sektor energetyczny jako techniczne środowisko pracy nieodpowiednie dla kobiet.
Kobiety mają również mniejsze szanse na zajmowanie stanowisk decyzyjnych w sektorze energetycznym. Tylko co piąte takie stanowisko należy do kobiet co wynika z raportu Światowego Forum Ekonomicznego „Global Gender Gap Report 2022”. Brak kobiet w polityce energetycznej i planowaniu strategii zmniejsza prawdopodobieństwo, że interesy i potrzeby kobiet zostaną uwzględnione. Jeśli kobiety nie awansują w sektorze energetycznym, będzie mniej kobiecych wzorców i mentorów, którzy przyciągną więcej kobiet. Ponadto, jeśli kobiety pracujące w sektorze energetycznym nie będą w stanie awansować w swojej karierze, będą miały motywację do zmiany sektora – twierdzi Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA).
Potrzebne jest więc bardziej holistyczne podejście do walki z ubóstwem energetycznym i bardziej ambitna wizja, jaką jest wyraźne zaangażowanie kobiet we współtworzenie środowiska, w którym żyją. Uwzględnienie aspektu płci we wszystkich działaniach w ramach dalszej drogi do neutralności klimatycznej, sprawi, że kobiety będą widoczne i słyszalne, a także da im się możliwość projektowania i zarządzania swoimi dzielnicami i miastami, oraz przejmowania za nie odpowiedzialności.
Aleksandra Garlińska, Poznanianka, Absolwentka London School of Economics, od 15 lat pracuje w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Wyrażone opinie są wyłącznie osobiste i nie wyrażają poglądów pracodawcy.
Treść została opublikowana w ramach współpracy LRT.lt z EURACTIV.pl.
