Od czwartku w Muzeum Dziedzictwa Sakralnego będzie można oglądać królewskie insygnia grobowe władców Rzeczpospolitej Obojga Narodów - króla Aleksandra Jagiellończyka, pierwszej żony Zygmunta Augusta Elżbiety Habsburżanki i jego drugiej żony Barbary Radziwiłłówny. Te cenne pamiątki zostały ukryte w 1939 roku i przez dekady uważano je za zaginione. Zostały odnalezione w 2024 roku.
Jak informuje muzeum, na wystawie zostaną zaprezentowane korony władców Polski i Litwy, berło oraz jabłko królewskie. Regalia zostały odkryte w 1931 roku, a następnie ukryte na początku II wojny światowej.
Zwiedzający będą mogli zobaczyć również ozdoby odnalezione w tajnej skrytce w podziemiach Wileńskiej Katedry. Wśród eksponatów znajdą się pierścienie królowych z wyjątkowymi kamieniami szlachetnymi, będące świadectwem kunsztu renesansowych złotników, a także jedyny na świecie medalion królowej Elżbiety, wykonany ze złotej monety o wartości dziesięciu dukatów wybitej w 1533 roku z portretami Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
– Regalia wypełniają luki w naszej historii i łączą Litwę z historycznymi monarchiami Europy – powiedziała jedna z kuratorek wystawy, Giedrė Mickūnaitė.
W 2024 roku w podziemiach odnaleziono również insygnia biskupów wileńskich, srebrne plakiety z przełomu XVII i XVIII wieku przedstawiające sceny z życia św. Kazimierza, które niegdyś zdobiły Kaplicę św. Kazimierza, a także zbiór wotów i kamieni szlachetnych.
Jak podkreśla muzeum, część odnalezionych obiektów prezentowana jest w takim stanie, w jakim została wydobyta ze skrytki – po przeprowadzeniu jedynie niezbędnych prac zabezpieczających przed dalszą degradacją. Dzięki temu zwiedzający mogą poczuć atmosferę odkrycia i towarzyszące mu emocje.
– Zapraszamy w podróż w czasie, podczas której będzie można poznać dramatyczne dzieje skarbca katedralnego – od ukrywania skarbów w latach 1655, 1939 i 1991 po ich odkrycia w 1931, 1985 i 2024 roku – powiedziała kuratorka wystawy Laura Petrauskaitė.
Wystawa „Ukryte w sobie” kontynuuje opowieść o kolekcji o znaczeniu narodowym prezentowanej w Muzeum Dziedzictwa Sakralnego, przypominając historię odkryć i ukrywania skarbów Wileńskiej Katedry. Udostępniona zwiedzającym w 2009 roku ekspozycja Skarbca Katedry Wileńskiej została wzbogacona o najnowsze znaleziska z 2024 roku. Po przeprowadzeniu prac konserwatorskich i wstępnych badań naukowych są one po raz pierwszy prezentowane razem z zabytkami odkrytymi w katedrze w 1985 roku.
Jak wyjaśnia kuratorka wystawy, tytuł „Ukryte w sobie” nawiązuje do faktu, że w niespokojnych czasach, gdy nie było możliwości bezpiecznego ewakuowania skarbów, sama katedra stawała się najpewniejszą kryjówką dla cennych zabytków.
16 grudnia 2024 roku w podziemiach katedry otwarto tajną skrytkę, w której odnaleziono ukryte królewskie regalia władców Litwy.
