Już w przyszłym sezonie wakacyjnym podróżowanie samolotem ma być łatwiejsze i mniej stresujące. Nowe przepisy Unii Europejskiej ograniczą możliwość pobierania przez linie lotnicze dodatkowych opłat za bagaż i wybór miejsc, wprowadzą nowe gwarancje ochrony pasażerów, ale jednocześnie mogą przyczynić się do wzrostu cen biletów lotniczych.
We wtorek Parlament Europejski ostatecznie zatwierdził nowelizację przepisów dotyczących praw pasażerów linii lotniczych, obowiązujących od 2004 roku. Za przyjęciem zmian głosowało 646 europosłów, przeciw było 12, a 3 wstrzymało się od głosu.
W najbliższym czasie nowe rozporządzenie powinno zostać formalnie zatwierdzone przez Radę Unii Europejskiej.
Już podczas poniedziałkowej debaty na sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego w Strasburgu większość europosłów wyrażała zadowolenie z osiągniętego porozumienia. Podkreślali, że proces ten zapisze się w podręcznikach prawa Unii Europejskiej, ponieważ trwał 13 lat, a negocjacje z państwami członkowskimi wielokrotnie znajdowały się w impasie.
– Najtrudniejsze było to, że praktycznie o każdą ważniejszą kwestię trzeba było walczyć. Najwięcej dyskusji dotyczyło odszkodowań – kiedy powinny przysługiwać, jaka powinna być ich wysokość oraz jak sprawić, aby ludzie mogli jak najłatwiej z nich korzystać – powiedział portalowi LRT.lt o negocjacjach Virginijus Sinkevičius, który reprezentował w nich Komisję Transportu Parlamentu Europejskiego.
– Kolejnym dużym sporem była kwestia tak zwanych nadzwyczajnych okoliczności. Państwa członkowskie chciały rozszerzyć listę przypadków, w których linie lotnicze mogłyby nie wypłacać odszkodowań, zwłaszcza w sytuacjach awarii technicznych. Nie zgodziliśmy się na to, ponieważ pasażerowie nie powinni tracić swoich praw tylko dlatego, że byłoby to wygodniejsze dla przewoźników – dodał.
Odszkodowania za opóźnione loty
Pasażerowie zachowują prawo do zwrotu kosztów biletu lub kontynuowania podróży alternatywną trasą, a także do uzyskania odszkodowania w przypadku opóźnienia lotu o ponad trzy godziny lub jego odwołania w ostatniej chwili.
Wysokość odszkodowania wynosi: 250 euro – za loty o długości do 1500 km, 400 euro – za loty o długości od 1500 do 3500 km, 600 euro – za loty dłuższe niż 3500 km.
Nowe przepisy przewidują również prostszy i szybszy system wypłaty odszkodowań dla pasażerów. Przewoźnicy lotniczy będą zobowiązani w ciągu czterech dni od zakłóconego lotu poinformować pasażerów drogą elektroniczną o sposobie złożenia wniosku o odszkodowanie. Nie będą jednak musieli – wbrew postulatom Parlamentu Europejskiego – przesyłać bezpośredniego linku do formularza ani częściowo wypełnionego wniosku.
Pasażerowie będą mieli dziewięć miesięcy na złożenie wniosku o odszkodowanie, natomiast linie lotnicze będą zobowiązane do wypłaty odszkodowania lub poinformowania o zastosowaniu przesłanek nadzwyczajnych okoliczności w terminie 30 dni.
Linie lotnicze będą jednak mogły obniżyć o 50 proc. wysokość odszkodowania za najdłuższe loty, jeżeli pasażerom niezwłocznie zostanie zapewniony lot alternatywny lub opóźnienie nie przekroczy czterech godzin.
Uzgodniono również katalog okoliczności, w których przewoźnicy będą zwolnieni z obowiązku wypłaty odszkodowania, ponieważ nie mają one związku z ich działalnością. Należą do nich m.in. klęski żywiołowe, wojna, niekorzystne warunki pogodowe, agresywne zachowanie pasażera oraz strajki pracowników lotnisk i służb kontroli ruchu lotniczego.
We wszystkich przypadkach przewoźnicy będą jednak zobowiązani do zapewnienia opieki pasażerom, których lot został znacznie opóźniony lub odwołany. Obejmuje to m.in. zapewnienie napojów po dwóch godzinach opóźnienia, posiłków po trzech godzinach, a w przypadku bardzo długiego oczekiwania – zakwaterowania w hotelu na maksymalnie trzy noce.
Bagaż podręczny
Nowe przepisy przewidują możliwość wniesienia na pokład samolotu jednego bagażu podręcznego bez dodatkowych opłat. Może to być nie tylko niewielka torba mieszcząca się pod fotelem przed pasażerem, ale również walizka na kółkach. Nie udało się jednak uzgodnić jednolitego limitu wymiarów bagażu, który byłby wliczony w cenę biletu i nie podlegał żadnym dodatkowym opłatom.
Linie lotnicze, pośrednicy oraz wyszukiwarki połączeń będą zobowiązani już na początku procesu rezerwacji wyraźnie podawać cenę biletu obejmującą bagaż podręczny. Z tego względu przewiduje si, na co zwracają uwagę również przewoźnicy, że nowe zasady dotyczące bagażu mogą przyczynić się do wzrostu cen biletów lotniczych.
Jednocześnie linie lotnicze będą mogły oferować tańsze bilety pasażerom, którzy dobrowolnie zdecydują się podróżować bez bagażu podręcznego.
Pozostałe ułatwienia
Pasażerowie linii lotniczych nie będą już ponosić dodatkowych opłat za poprawienie błędów w pisowni imienia lub nazwiska, które mogą pojawić się podczas wypełniania formularza rezerwacji.
Opłaty nie będą również pobierane za wydrukowanie karty pokładowej, jeśli pasażer wcześniej dokonał odprawy. Podróżni będą mogli korzystać z samodzielnie wydrukowanej karty pokładowej (obecnie np. Ryanair tego nie dopuszcza). Ponadto przewoźnicy nie będą mogli wymagać od pasażerów posiadania konta użytkownika ani korzystania ze specjalnej aplikacji.
Ponadto nowe przepisy zabraniają liniom lotniczym odmowy wpuszczenia pasażera na pokład wyłącznie z tego powodu, że nie wykorzystał wcześniejszego odcinka podróży lub nie dotarł do miejsca docelowego podczas wcześniejszego lotu w ramach tej samej rezerwacji.
Rodziny z dziećmi będą mogły siedzieć razem. Przewoźnicy zostaną zobowiązani do zapewnienia, aby każda osoba towarzysząca dziecku do 14. roku życia otrzymała miejsce obok niego bez dodatkowych opłat (przykładowo Ryanair już w czerwcu poinformował, że nie pobiera opłat za miejsca obok rodziców lub opiekunów dzieci).
Takie samo prawo będzie przysługiwać osobom z niepełnosprawnościami, pasażerom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz kobietom w ciąży.
Nowe przepisy, które wejdą w życie w drugiej połowie 2027 roku, będą miały zastosowanie do pasażerów podróżujących na trasach wewnątrz Unii Europejskiej, lotów obsługiwanych przez przewoźników z UE i spoza UE, pasażerów przylatujących do państw członkowskich z krajów trzecich liniami lotniczymi z UE oraz pasażerów wylatujących z UE do państw spoza Unii zarówno liniami unijnymi, jak i spoza UE.
– Oczywiście były kwestie, w których chcieliśmy pójść jeszcze dalej. Kompromisy są jednak nieodłącznym elementem takich negocjacji. Najważniejsze jest to, że ostateczny rezultat oznacza większą przejrzystość i lepszą ochronę pasażerów – powiedział portalowi LRT.lt Virginijus Sinkevičius.
Podczas poniedziałkowej debaty część europosłów, w tym Vytenis Andriukaitis, apelowała do Komisji Europejskiej o ścisłe monitorowanie przestrzegania nowych przepisów przez linie lotnicze oraz o dalsze wzmacnianie ochrony praw pasażerów. Zdaniem Virginijusa Sinkevičiusa „to rozporządzenie w najbliższym czasie nie będzie już podlegało rewizji, jednak już jesienią rozpocznie się dyskusja nad rozporządzeniem w sprawie usług transportu lotniczego. Będzie to kolejna okazja do poszukiwania rozwiązań wzmacniających prawa pasażerów”.
Przedstawiciele linii lotniczych podkreślają natomiast, że nowe przepisy dotyczące opóźnień i odszkodowań nie zmniejszą liczby opóźnień ani odwołanych lotów, ponieważ, jak argumentują, wiele z tych sytuacji pozostaje poza kontrolą przewoźników.
– Środki z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji w lotnictwie powinny zostać przeznaczone na zakup zrównoważonych paliw lotniczych oraz finansowanie czystych technologii. Z kolei wpływy z opłat za kontrolę ruchu lotniczego należy wykorzystać na zatrudnienie większej liczby kontrolerów lotów oraz rozwiązanie problemów związanych z emisją dwutlenku węgla i odpływem działalności gospodarczej, które sprawiają, że europejskie linie lotnicze i ich siatki połączeń stają się mniej konkurencyjne od swoich światowych rywali – skomentowała nowe przepisy w komunikacie prasowym Ourania Georgoutsakou, dyrektor wykonawcza Airlines for Europe.
