Decyzja o głębokiej reorganizacji TVP Wilno i planowanym zmniejszeniu jej budżetu nawet o 70 proc. wywołała silne reakcje wśród Polaków na Litwie. Tymczasem polskie MSZ tłumaczy, że zmiany są konieczne, bo – jak podkreśla – „budżet oraz obsada TVP Wilno były większe niż w wielu ośrodkach regionalnych TVP w kraju”, a koszt produkcji programów „niewspółmiernie wysoki w porównaniu z polskim rynkiem telewizyjnym”.
W 2025 r. polski resort dyplomacji przeznaczył na TVP Polonia i TVP Wilno łącznie 58 mln zł (prawie 13,5 mln euro) – o blisko 20 proc. mniej niż rok wcześniej. Na samo TVP Wilno przypadło 36 mln zł (ok. 8 mln euro).
MSZ RP: „Za wysokie koszty, za dużo biurokracji. TVP Wilno ma pracować efektywniej”
W odpowiedzi dla LRT.lt polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych (MSZ) podkreśla, że zmiany mają na celu przede wszystkim przebudowę struktury finansowania, nie zaś ograniczenie misji stacji.
– Zmiany mają na celu ograniczenie wydatków na biurokrację, aby redakcja TVP Wilno mogła skupić się na misji – rozwoju treści oryginalnych – zaznacza MSZ RP.
W ocenie MSZ RP redakcja TVP Wilno może efektywniej wykorzystywać powierzone jej środki - co przełoży się na mniejsze koszty, a jednocześnie większą ilość materiału oryginalnego.
Resort zwraca też uwagę na skalę inwestycji w projekt: budżet oraz obsada TVP Wilno były – jak podaje – „większe niż w wielu ośrodkach regionalnych TVP w kraju”, a koszt produkcji programów „niewspółmiernie wysoki w porównaniu z polskim rynkiem telewizyjnym”.
Choć ostateczne decyzje budżetowe na 2026 r. należą do TVP, resort zapewnia, że celem reorganizacji nie jest ograniczenie znaczenia stacji.
– Decyzje dotyczące gospodarowania środkami w żadnej mierze nie powinny oznaczać ograniczenia roli, jaką odgrywa TVP Wilno. Wręcz przeciwnie – powinny podnosić efektywność jej funkcjonowania – wskazuje.
Strategia medialna MSZ: większe inwestycje w kanały o globalnych zasięgach
W komentarzu przesłanym do LRT.lt polskie MSZ podkreśla, że nie kwestionuje znaczenia TVP Wilno. Resort wskazuje, że stacja pozostaje jednym z kluczowych kanałów komunikacji z Polakami na Litwie, ale także z odbiorcami litewskimi, „ponieważ jej audycje są emitowane również na lokalnych kanałach”.
– Uważamy TVP Wilno za ważną redakcję – deklaruje MSZ, zaznaczając, że jej programy spełniają jeszcze jedną funkcję, która zyskała na znaczeniu po rosyjskiej inwazji na Ukrainę: mają pomagać w przeciwdziałaniu dezinformacji rosyjskich i białoruskich mediów.
Resort wskazuje też, że reorganizacja TVP Wilno wpisuje się w szerszą strategię przebudowy polskich mediów zagranicznych.
– Oprócz podnoszenia efektywności TVP Wilno stawiamy również na kanały o dużym zasięgu — podkreśla MSZ.
Przykładem ma być rosyjskojęzyczny Vot Tak, który według danych resortu w ciągu zaledwie dziesięciu miesięcy zwiększył liczbę miesięcznych odsłon ponad pięciokrotnie: z 19,8 mln w styczniu do 105,7 mln w październiku 2025 r. Jeszcze bardziej spektakularny jest wynik TVP World — anglojęzycznej stacji informacyjnej, której zasięg w tym samym okresie wzrósł ponad siedemnastokrotnie, z niespełna 12 mln do ponad 207 mln odsłon.
To zestawienie – choć MSZ nie mówi tego wprost – wyznacza nowe priorytety. W logice państwowych inwestycji medialnych rosną te projekty, które realnie przebijają się w globalnym szumie informacyjnym. TVP Wilno, mimo swojej lokalnej i symbolicznej roli, nie mogło konkurować z takimi wynikami.
LRT.lt przypomina, że po próbach kontaktu z Joanną Warechą, dyrektorka TVP Wilno, w sprawie oficjalnego stanowiska odesłała nas do rzecznika TVP. Po uzyskaniu oficjalnej odpowiedzi artykuł zostanie uzupełniony.
Społeczna mobilizacja w obronie TVP Wilno
Na litewskim portalu petycji publicznych pojawiła się inicjatywa „Sprzeciw wobec decyzji o ograniczeniu działalności TVP Wilno”. Podpisało ją już ponad 5 tys. osób. Autorzy podkreślają, że polska telewizja na Litwie jest ważnym narzędziem komunikacji, edukacji i widoczności wspólnoty, a jej ograniczenie może osłabić dostęp do informacji i kultury w języku polskim.
Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia w liście otwartym wyraziło „głębokie zaniepokojenie debatą dotyczącą przyszłości TVP Wilno” i wezwało do zachowania stacji jako „stabilnego elementu krajobrazu medialnego”. Podkreślono, że TVP Wilno od początku pełniło rolę ważnego kanału komunikacji w relacjach polsko-litewskich, wzmacniało spójność lokalnej wspólnoty i ułatwiało obieg rzetelnej informacji.
Autorzy listu przypomnieli, że w warunkach narastających zagrożeń informacyjnych stacja pełni funkcję „instytucji podnoszącej odporność informacyjną”, przeciwdziałając rosyjskiej dezinformacji i wzmacniając kompetencje medialne odbiorców. „Przyszłość relacji polsko-litewskich zależy także od istnienia instytucji podtrzymujących dialog i wzajemne zrozumienie. TVP Wilno jest jedną z nich” – czytamy w apelu.
Napięcie wokół przyszłości TVP Wilno zbiegło się z szeroką debatą o niezależności mediów na Litwie. Według szacunków operatorów sieci komórkowych nawet 40 tys. osób zgromadziło się we wtorkowe popołudnie na placu Niepodległości w Wilnie w obronie litewskiego nadawcy publicznego LRT. Pod hasłem „Šalin rankas nuo laisvo žodžio” („Ręce precz od wolnego słowa”) dziennikarze, twórcy kultury i mieszkańcy ostrzegali przed zagrożeniami dla niezależnych mediów.
Wśród protestujących widoczni byli także przedstawiciele polskiej społeczności na Litwie. Wskazywali, że polityczne naciski na media dotykają również programów skierowanych do mniejszości narodowych. Akcentowali, że planowane cięcia w budżecie TVP Wilno dodatkowo osłabią możliwość dotarcia do informacji w języku polskim.
Eksperci: „TVP Wilno było ważne, ale nie wykorzystywało swojego potencjału”
Choć decyzja o cięciach budżetowych zaskoczyła wielu, eksperci zwracają uwagę na słabości samej stacji.
Witold Janczys, dziennikarz i ekspert od dezinformacji, zwraca uwagę, że TVP Wilno pełni na Litwie rolę szczególną – miało być jednym z narzędzi przeciwdziałania narracjom płynącym z Moskwy i Mińska. Jak jednak podkreśla, „dziś trudno ocenić, czy stacja rzeczywiście spełnia tę funkcję”.
– Skuteczność zależy od wielu czynników: zasięgu, sposobu prowadzenia programów, strategii komunikacyjnej, a przede wszystkim od zaufania odbiorców. Bez rzetelnych badań opinii publicznej nie wiemy, jaki jest realny wpływ TVP Wilno – mówi Janczys. Dodaje, że takie dane – dotyczące oglądalności, odbioru i znaczenia stacji – nie są publicznie dostępne, co utrudnia merytoryczną ocenę sensu cięć.
Ekspert wskazuje również na niejasność procesu decyzyjnego po stronie TVP.
– Nie wiemy, czy redakcja w Wilnie przedstawiła własną propozycję dostosowania się do nowych warunków, czy też decyzje zapadły wyłącznie w Warszawie, na podstawie danych, których opinii publicznej nie ujawniono. To wiele mówi o relacji między centrum a zagraniczną redakcją. I o tym, czy w ogóle jest w niej miejsce na dialog – podkreśla.
LRT.lt przypomina, że komentując zaistniałą sytuację z TVP Wilno, również dr Mariusz Antonowicz, politolog i wykładowca w Instytucie Stosunków Międzynarodowych i Nauk Politycznych Uniwersytetu Wileńskiego, podkreśla, że TVP Wilno od lat nie wykorzystywało w pełni swojego potencjału.
– Oglądalność była ograniczona, a formuła przewidywalna. TVP Wilno nie generowało materiałów, które wywoływałyby szersze dyskusje – mówi Antonowicz.
Jego zdaniem kanał pozostawał „bezpieczny” i zachowawczy, unikając tematów bardziej wymagających czy kontrowersyjnych.
– To media nieproblematyczne, dlatego ich wpływ był mniejszy niż mógłby być – ocenia politolog.
Antonowicz dodaje, że przy tak dużej liczbie osób zaangażowanych w produkcję oczekiwania wobec dynamiki i widoczności stacji powinny być znacznie większe.
TVP Wilno, utworzone w 2019 r. jako pierwszy w historii Telewizji Polskiej oddział zagraniczny działający na stałe poza granicami kraju.
Obecnie w tworzenie programów TVP Wilno zaangażowanych jest około 160 Polaków z Wileńszczyzny.
W przesłanym do społeczności polskich na Litwie komunikacie TVP Wilno zapewnia, że mimo trwającej restrukturyzacji antena pozostanie samodzielnym kanałem, a jej podstawowa misja – informowanie o życiu Polaków na Litwie – nie ulegnie zmianie. Podkreślono, że priorytetem pozostaną codzienne serwisy informacyjne Info Wilno oraz wieczorne rozmowy Studio Wilno, które mają być utrzymane niezależnie od zmian organizacyjnych.
