Nadejście wiosny w Europie oznacza zbliżające się coroczne show muzyczne znane jako Konkurs Piosenki Eurowizji.
W drugim tygodniu maja w szwedzkim Malmö odbędzie się 68. edycja konkursu, w której o tytuł zwycięzcy powalczą wykonawcy z 37 krajów. Widzowie nie muszą nawet być w Europie, aby oglądać lub głosować na faworytów.
Eurowizja prezentuje się jako fiesta dobrych emocji, która stara się rozwiać międzynarodowe nieporozumienia i podziały, choć nie zawsze się to udaje.
Odbyły się próby w Malmö Arena, gdzie na scenie próbował swoich sił także reprezentant Litwy Silvester Belt.
W ubiegłym roku reprezentantka Litwy Monika Linkytė z piosenką „Stay” dotarła do finału i zajęła 11. miejsce. Polskę podczas konkursu reprezentowała Blanka Stajkow. W finale artystka zaśpiewała piosenkę „Solo” i zajęła 19. miejsce.
Oto, co warto wiedzieć o tym konkursie:
Czym jest Eurowizja?
Z jednej strony łatwo to zrozumieć: Eurowizja to międzynarodowy konkurs muzyki pop, w którym wykonawcy z Europy i nie tylko rywalizują w telewizyjnym konkursie na żywo o tytuł mistrza.
Ale to także coś więcej – święto różnorodności, dumy narodowej i radości płynącej z muzyki pop. I błyskotki!
Zapoczątkowana w 1956 roku w celu promowania jedności kontynentu po II wojnie światowej, Eurowizja stała się kolorowym świętem dobrego nastroju, które oglądają setki milionów widzów na całym świecie. Liczba uczestników wzrosła z siedmiu do prawie 40, wliczając w to kraje pozaeuropejskie, takie jak Izrael i Australia.
W tym roku uczestniczy w nim 37 krajów. Największą liczbę uczestników osiągnięto w 2011 i 2018 roku – aż 43.
Rywalizacja stała się nierozerwalnie związana z majestatycznymi balladami czy absurdalnymi przedstawieniami, często z wyszukanymi kostiumami i spektakularnymi inscenizacjami na scenie.
Paul Jordan, ekspert w konkursie nazywany Dr Eurovision, powiedział, że ten konkurs „jest prawie nie do opisania w swojej skali i szaleństwie, ale zrównałbym go z muzyczną wersją Igrzysk Olimpijskich”.
Gdzie i kiedy odbywa się Eurowizja?
W tym roku konkurs odbędzie się w Malmö w południowej Szwecji. 7 i 9 maja odbędą się dwa półfinały, a 11 maja wielki finał. Eurowizja odbyła się na tej samej arenie w 2013 roku.
Tradycyjnie konkurs organizowany jest przez zeszłorocznego zwycięzcę: w 2023 roku Szwecja triumfowała z piosenką „Tattoo” w wykonaniu Loreen.
Wykonawczyni ta była jedną z dwóch dwukrotnych zwycięzców w całej historii konkursu. Szwecja jest potęgą Eurowizji, która wygrała ten konkurs siedem razy, podobnie jak Irlandia.
W tym roku mija 50 lat od najsłynniejszego momentu Eurowizji – zwycięstwa zespołu ABBA w konkursie w 1974 roku z piosenką „Waterloo”. To zwycięstwo przyniosło zespołowi światową sławę i pomogło ożywić szwedzki przemysł muzyczny.
Fani mają nadzieję, że szwedzka supergrupa pojawi się na scenie, choć członkowie ABBY do tej pory nie potwierdzili, że wezmą w niej udział.
Jakie kontrowersje polityczne się pojawiają?
Motto Eurowizji brzmi „Zjednoczeni muzyką”, dlatego Europejska Unia Nadawców (EBU) stara się nie dopuścić do tego, by w konkursie pojawiały się spory polityczne, mimo że są one nieuniknione.
Rosja została wykluczona z zawodów od czasu inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Zeszłoroczny konkurs odbył się w Liverpoolu w Wielkiej Brytanii, po tym jak Ukraina zwyciężyła w 2022 roku i z powodu trwającej tam wojny nie mogła go organizować.
W tym roku Ukrainę reprezentują raperka Alyona Alyona i Jerry Heil z piosenką „Teresa & Maria”.
– Musimy być widoczni dla świata – powiedziała Heil agencji prasowej AP przed wyjazdem na dworcu kolejowym w Kijowie.
– Musimy pokazać, że nawet teraz, w czasie wojny, nasza kultura ewoluuje i że ukraińska muzyka jest czymś, na co świat tylko czeka – powiedziała.
Ukraiński duet wsiadł do pociągu po konferencji prasowej, na której ogłosił zbiórkę pieniędzy dla zrujnowanej przez rosyjski atak szkoły.
Tymczasem propalestyńscy aktywiści i niektórzy wykonawcy wzywali organizatorów do odmówienia Izraelowi udziału w tegorocznym wydarzeniu ze względu na jego działania w wojnie z islamistycznym ugrupowaniem Hamas, w wyniku których w Strefie Gazy, według jej Ministerstwa Zdrowia, zginęło prawie 34 tys. 500 osób.
Izrael nie został wydalony, ale nakazano mu zmianę tekstu jego piosenki, pierwotnie zatytułowanej „October Rain”. Uznano to za odniesienie do ataku Hamasu z 7 października, w którym zginęło około 1,2 tys. Izraelczyków. Ballada, przemianowana na „Hurricane”, zostanie wykonana przez 20-letnią piosenkarkę Eden Golan.
Eden Golan była jedną z niewielu reprezentantek tego roku, które nie pojawiły się na żywo na specjalnych koncertach eurowizyjnych organizowanych przez zagraniczne kraje.
W związku z tym organizatorzy wydali oświadczenie, w którym stwierdzili, że „zdecydowanie sprzeciwiają się wszelkim atakom w Internecie, mowie nienawiści lub opresji skierowanej przeciwko naszym wykonawcom lub innym osobom zaangażowanym w konkurs”.
Jordan powiedział, że organizatorzy Eurowizji są czasami oskarżani o niekonsekwencję w ustalaniu granic konkursu.
– Nie wolno zgłaszać piosenek politycznych, ale fińska piosenka z 2013 roku dotyczyła równości małżeńskiej – powiedział. – Były też inne piosenki o pokoju na świecie – i one też są zasadniczo polityczne. Tak więc granica między piosenkami politycznymi i niepolitycznymi jest dość niewyraźna – stwierdził.
Ugrupowania propalestyńskie planują zorganizować demonstracje w centrum Malmö podczas Tygodnia Eurowizji, które mają zgromadzić tysiące protestujących ze Szwecji i sąsiednich krajów.
Petra Stenkula, szefowa policji w Malmö, powiedziała, że bezpieczeństwo zostanie znacznie zaostrzone, a szwedzka policja będzie wspierana przez funkcjonariuszy z Danii i Norwegii.
Na jakie kraje zwrócić uwagę?
Ze względu na skomplikowany system głosowania Eurowizji, zgodnie z którym punkty przyznawane są przez komisję profesjonalistów z branży muzycznej i widzów z całej Europy, zwycięzcy są trudni do przewidzenia.
Jordan powiedział, że w przeszłości można było wyróżnić typową piosenkę eurowizyjną – trzyminutowy utwór muzyki pop w języku angielskim z modulacją. Jednak teraz konkurencja jest znacznie bardziej zróżnicowana.
Wielu wykonawców wykonuje utwory w swoich językach narodowych, niektórzy włączają motywy ludowe i instrumenty narodowe, chociaż nadal dominuje szwedzka produkcja standardowa i rytmy muzyki elektronicznej.
Zwycięzcami byli kanadyjska piosenkarka Celine Dion, która reprezentowała Szwajcarię w 1988 roku, fińska grupa Lordi w 2006 roku, austriacka drag queen Conchita Wurst w 2014 roku, włoski zespół rockowy Maneskin w 2021 roku oraz ukraiński zespół folk-rockowy Kalush Orchestra w 2022 roku.
Faworytami firm bukmacherskich w tym roku są Nemo ze Szwajcarii z piosenką „The Code” oraz chorwacki artysta Baby Lasagna z elektronicznym utworem „Rim Tim Tagi Dim”.
Na uwagę zasługuje również reprezentant Holandii Joost Klein ze swoistym hymnem Europy „Europapa”, włoska gwiazda TikToka Angelina Mango z piosenką „La Noia” oraz ukraiński duet.
Utwór hiszpańskiego duetu Nebulossa „Zorra” miał kontrowersyjne recenzje, ponieważ jego nazwę można przetłumaczyć jako seksistowski epitet.
Wielka Brytania, która nie wygrała od 1997 roku, łączy swoje nadzieje z przyprawiającą o zawrót głowy piosenką „Dizzy” Olly'ego Alexandra. Szwecję, gospodynię konkursu, reprezentują bliźniacy Marcus i Martinus z piosenką „Unforgettable”, którzy sami pochodzą z Norwegii.
Zaskakujący powinien być również nadpobudliwy występ Windows95man z Finlandii.
Reprezentant Litwy Silvester Belt pozostaje na stosunkowo wysokich pozycjach na listach firm bukmacherskich, a jego wejście do finału jest w dużej mierze zagwarantowane.
Polskę na Konkursie Piosenki Eurowizji będzie reprezentować Luna, czyli Aleksandra Wielgomas. Jest wokalistką i autorką tekstów piosenek. Wykona utwór „The Tower”. W polskich preselekcjach pokonała ona Justynę Steczkowską jednym punktem.
Głosami jury i telewidzów w Łotwie zwyciężył Dons z utworem „Hollow”. Na scenie w Malmö Estonię będzie reprezentować 5MIINUST i Puuluup z piosenką „(nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi”, czyli: (Nie) mamy nic wspólnego z narkotykami“.
Konkurs będzie transmitowany przez krajowych nadawców z krajów uczestniczących, platformę telewizji strumieniowej Peacock w Stanach Zjednoczonych oraz kanał Eurowizji w sieci YouTube.
Widzowie w Stanach Zjednoczonych i innych krajach nieuczestniczących w konkursie mogą głosować online lub za pośrednictwem aplikacji Eurovision. Widzowie z krajów biorących udział w programie mogą również głosować telefonicznie lub SMS-em.
