W niedzielę prezydent Polski Andrzej Duda złoży roboczą wizytę na Litwie. Jest ona związana z obchodami rocznicy Powstania Styczniowego w Wilnie. Odbędą się one w kaplicy powstańców na Cmentarzu na Rossie. Tam są pochowane szczątki Zygmunta Sierakowskiego, Konstantego Kalinowskiego oraz 18 innych uczestników powstania.
Prezydent Litwy Gitanas Nausėda omówi z prezydentem Polski współpracę dwustronną, bezpieczeństwo regionalne i wsparcie dla Ukrainy. Liderzy obu krajów wezmą także udział we Mszy św. w Katedrze Wileńskiej.
Andrzej Pukszto, politolog Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie, zaznacza, że cele i tematy spotkania na pewno nie były trudne do przewidzenia. - Na pewno nie mogli pominąć tematu wojskowości, w szczególności w kontekście rosyjskiego imperializmu i sytuacji w Ukrainie. Będzie też mowa o tym, jak Litwa i Polska mogą pomóc ogarniętemu wojną krajowi i jakie wspólne projekty w tym zakresie mogą dalej kontynuować - powiedział w wywiadzie LRT.lt.
- Nasze kraje łączy naprawdę wiele. Z tego, co wiemy, kontakty osobiste między prezydentami już od wielu lat są bardzo bliskie. Zapewne będzie to zatem miłe spotkanie liderów dwóch przyjaznych sobie krajów - dodaje.
Politolog zgadza się, że wcześniej obchody rocznicy zrywu były o wiele skromniejsze. Przełomowym okresem okazały się lata 2017-2019.
- Odkrycie szczątków powstańców styczniowych na Górze Giedymina i późniejszy uroczysty pochówek mocno wpłynęły na stosunki polsko-litewskie. - Pierwsze poszukiwania odbywały się jeszcze podczas I wojny światowej. Polscy naukowcy kontynuowali je również w okresie II Rzeczypospolitej. Dopiero na początku 2017 r. archeolodzy Litewskiego Muzeum Narodowego odkryli, że znajdują się one na Górze Giedymina, na terenie dawnego Zamku Górnego. Po ostatecznej identyfikacji zwłok odbyło się wydarzenie, które nie miało precedensu - 22 listopada 2019 r. w asyście delegacji z Polski, Ukrainy i Białorusi powstańcy spoczęli w panteonie na Cmentarzu na Rossie - przypomina rozmówca.
Zapytany, dlaczego w obchodach nie bierze udziału premier Polski Donald Tusk i kiedy może przybyć z wizytą na Litwę, Pukszto odpowiada, że potencjalne spotkanie w naszym kraju to wyłącznie kwestia czasu. - Tusk urzęduje w Polsce dopiero od niespełna miesiąca. Na pewno ma do załatwienia niemało spraw organizacyjnych. Tak naprawdę, nie ma znaczenia, kto pierwszy złoży wizytę - czy będzie to Tusk w Wilnie, czy Ingrida Šimonytė w Warszawie. Zmiany ekipy politycznej w Polsce nie wpłyną na stosunki polsko-litewskie - zapewnia politolog.
Naukowiec zaznacza, że współpraca rządów obu krajów jest bardzo aktywna. Przypomina, że 15 stycznia minister finansów Gintarė Skaistė spotkała się ze swoim polskim odpowiednikiem Andrzejem Domańskim w Brukseli. Z kolei minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski 12 stycznia gościł w Wilnie. Trwają negocjacje, by Pekao, jeden z największych polskich banków, otworzył swój oddział na Litwie i rozpoczął współpracę z litewskimi klientami korporacyjnymi.
- Kontakty między politykami są bardzo intensywne i takimi pozostaną. Oczywiście, każdy posiada własny punkt widzenia, w szczególności, jeśli jest z innej opcji politycznej. Jednak w tym przypadku nie ma tematów, które miałyby wywrócić polsko-litewską współpracę do góry nogami. Przyszłą politykę polsko-litewską możemy nazwać „wielką kontynuacją“. Będzie to dalszy ciąg pracy nad projektami dotyczącymi bezpieczeństwa wojskowego, informacyjnego, infrastrukturalnego i energetycznego. Można jednak dopuścić pojawienie się nowych akcentów i kolejnych inicjatyw. Donald Tusk i Andrzej Duda w takich kluczowych kwestiach, jak obronność i bezpieczeństwo znajdują wspólny język. Na pewno to zatem nie przełoży się na stosunki polsko-litewskie - uważa Pukszto.
