Przed 20 laty, w maju 2002 roku ukazał się ostatni numer zinu „Chaos”. Zgodnie z definicją zin jest typem nieprofesjonalnego pisma, tworzonego przez osobę bądź grupę osób. To była jedyna tego typu inicjatywa wśród litewskich Polaków. W niniejszym odcinku programu nie tylko zapoznamy widza z historią pisma i omówimy jego wpływ na środowisko artystyczne Polaków na Litwie, ale również pokażemy szerszy kontekst społeczny, w jakim funkcjonuje polska kontrkultura na Litwie. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy kultura alternatywna może funkcjonować w ramach mniejszości narodowej, zazwyczaj będącej bardziej konserwatywną niż większość narodowa. Przedstawimy również zarys historii zinów na świecie. Naszymi rozmówcami będą Aleksander Radczenko (prawnik, publicysta, doradca przewodniczącej Sejmu, jeden z redaktorów „Chaosu”), Zbigniew Samko (ekonomista, menadżer, jeden z redaktorów wspomnianego pisma), Bartosz Połoński (artysta sztuk wizualnych, drukujący w „Chaosie”), Mirosława Bartoszewicz (poetka, która debiutowała na łamach zinu) oraz prof. Wojciech Kajtoch z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (medioznawca i badacz kultury zinów).

Red. Antoni Radczenko

Kas geresnio, kaimyne? Legendinis „Chaosas” ir zinų kultūra Vilnijos krašte

Prieš dvidešimt metų, 2002 m. gegužės mėnesį pasirodė paskutinis zino „Chaos“ numeris. Pagal apibrėžimą, zinas – tai neprofesionalus leidinys, kuriamas vieno žmogaus arba grupės asmenų. „Chaos“ buvo vienintelė tokio tipo iniciatyva, gimusi Lietuvos lenkų tarpe. Šiandienos laidos serijoje ne tik supažindinsime su leidinio istorija ir aptarsime jo įtaką Lietuvos lenkų meno bendruomenei, bet taip pat pristatysime platesnį socialinį kontekstą, kuriame funkcionuoja lenkų kontrkultūra Lietuvoje. Pamėginsime atsakyti į klausimą, ar alternatyvi kultūra gali egzistuoti tautinės mažumos, dažniausiai pasižyminčios didesniu konservatyvumu nei tautinė dauguma rėmuose. Taip pat apžvelgsime zinų raidą pasaulyje. Laidos pašnekovai – Aleksandras Radčenko (teisininkas, publicistas, LR Seimo pirmininkės patarėjas, vienas iš „Chaoso“ redaktorių), Zbigniew Samko (ekonomistas, vadybininkas, vienas iš zino redaktorių), Bartošas Polonskis (vizualaus meno kūrėjas, publikavęs „Chaose“), Miroslava Bartoševič (poetė, debiutavusi zino puslapiuose) ir prof. Wojciechas Kajtochas iš Krokuvos Jogailos universiteto (žiniasklaidos ekspertas ir zinų kultūros tyrinėtojas).