Przewodniczący trzech frakcji sejmowych – Litewskiej Partii Socjaldemokratycznej (LSDP), Demokratów „W imię Litwy” oraz wspólnej frakcji Litewskiego Związku Chłopów i Zielonych oraz Akcji Wyborczej Polaków na Litwie – Związku Chrześcijańskich Rodzin (AWPL-ZChR) – podpisali w czwartek umowę koalicyjną.
Na jej podstawie powstała większość dysponująca 75 głosami w Sejmie, która utworzy rząd pod przewodnictwem lidera socjaldemokratów Mindaugasa Sinkevičiusa. Zastąpi on na stanowisku premiera Ingę Ruginienė, pełniącą tę funkcję krócej niż rok.
Zgodnie z porozumieniem powracający do koalicji Demokraci obejmą resorty energetyki, zdrowia oraz rolnictwa.
Wspólna frakcja „chłopów” i AWPL-ZChR zachowa kontrolę nad Ministerstwem Sprawiedliwości oraz Ministerstwem Gospodarki i Innowacji.
Pozostałe dziewięć ministerstw – środowiska, finansów, obrony, kultury, ochrony socjalnej i pracy, transportu, oświaty, nauki i sportu, spraw zagranicznych oraz spraw wewnętrznych – przypadnie socjaldemokratom.
Funkcję przewodniczącego Sejmu zachowa socjaldemokrata Juozas Olekas, a jego pierwszym zastępcą zostanie przedstawiciel Demokratów.
Socjaldemokraci obejmą kierownictwo komisji sejmowych ds. przyszłości, ochrony środowiska, budżetu i finansów, spraw europejskich, kultury, bezpieczeństwa narodowego i obrony, oświaty i nauki, spraw zagranicznych, zdrowia, praw człowieka oraz prawa i praworządności.
Demokraci pokierują komisjami gospodarki i innowacji, energetyki i zrównoważonego rozwoju oraz spraw społecznych i pracy. Frakcja AWPL-ZChR i „chłopów” obejmie przewodnictwo komisji spraw wiejskich oraz administracji państwowej i samorządu.
Demokraci zostali zaproszeni do nowej koalicji po tym, jak socjaldemokraci zdecydowali o usunięciu z dotychczasowej większości rządzącej partii „Świt Niemna”.
Koalicja centrolewicowa mimo różnic światopoglądowych
W umowie partnerzy zobowiązali się do prowadzenia polityki centrolewicowej, społecznie odpowiedzialnej, stabilnej finansowo i przyjaznej inwestycjom.
Zapowiedzieli opieranie współpracy na wzajemnym szacunku, zaufaniu, otwartości, równouprawnieniu i odpowiedzialności politycznej.
Strony zobowiązały się unikać publicznych ataków na partnerów, sztucznego podsycania napięć politycznych oraz działań osłabiających stabilność rządu lub interesy państwa.
Dokument przewiduje również, że każdy członek koalicji, wobec którego Prokuratura Generalna wystąpi o uchylenie immunitetu, będzie zobowiązany zgodzić się na uproszczoną procedurę jego odebrania.
– Ten zapis obowiązuje bez wyjątków politycznych, ponieważ wiarygodność koalicji nie może opierać się na obronie immunitetu – zapisano w dokumencie.
Partnerzy przyznają jednocześnie, że w kwestiach światopoglądowych, polityki rodzinnej, bioetyki i praw człowieka stanowiska poszczególnych frakcji mogą się różnić. W takich przypadkach Rada Koalicyjna będzie decydować, czy dana sprawa stanowi zobowiązanie koalicyjne, czy też podlega głosowaniu zgodnie z sumieniem.
W osobnym załączniku zapisano, że frakcja AWPL-ZChR i „chłopów” nie poprze legalizacji związków partnerskich i małżeństw jednopłciowych, ustawy o zdrowiu reprodukcyjnym ani inicjatyw, które – jej zdaniem – mogłyby negatywnie wpływać na dzietność, rodzinę, macierzyństwo i ojcostwo.
Nie poprze również przepisów zobowiązujących szkoły do realizacji programów edukacji seksualnej bez uzgadniania ich treści z rodzicami.
Obrona, rodziny i infrastruktura
Nowa większość zapowiedziała wzmacnianie odporności obronnej Litwy, zdolności obrony zbiorowej, bezpieczeństwa cywilnego i cyberbezpieczeństwa.
W umowie znalazły się zobowiązania dotyczące rozwoju dywizji wojskowej, przygotowania do przyjęcia niemieckiej brygady, wzmocnienia obrony przeciwlotniczej oraz stworzenia systemu ochrony przed dronami.
Koalicja planuje także reformę systemu świadczeń na dzieci, tak aby po narodzinach dziecka rodziny utrzymywały dotychczasowy poziom dochodów. Do końca 2027 roku ma zostać wprowadzone bezpłatne wyżywienie dla wszystkich uczniów klas początkowych, zwiększone finansowanie edukacji pozalekcyjnej oraz przygotowany model powszechnego dostępu do edukacji przedszkolnej od 18. miesiąca życia.
Partnerzy uzgodnili również reformę finansowania dróg, zwiększenie udziału wpływów z akcyzy paliwowej przeznaczanych na infrastrukturę, większy nacisk na asfaltowanie dróg żwirowych, remonty mostów i wiaduktów oraz rozwój sieci połączeń autobusowych i kolejowych.
Umowa przewiduje także kontynuowanie działań na rzecz normalizacji stosunków dyplomatycznych z Chinami do poziomu obowiązującego w innych państwach UE, przy zachowaniu zasady wzajemności, suwerenności Litwy, wspólnego stanowiska Unii Europejskiej i interesów bezpieczeństwa narodowego.
Jak przypomina BNS, Demokraci współtworzyli koalicję rządzącą wraz z socjaldemokratami i „Świtem Niemna” od listopada 2024 do sierpnia 2025 roku.
Po rezygnacji premiera Gintautasa Paluckasa koalicja została przebudowana. Wówczas socjaldemokraci zaprosili do niej wspólną frakcję AWPL-ZChR i „chłopów”, zastępując nią Demokratów.
