Zalegalizowanie pisowni kobiecych nazwisk z końcówką „-a” miałoby negatywny wpływ na tożsamość językową i kulturową naszego kraju i jest niezgodne z tradycją języka litewskiego - wynika z oceny projektu nowelizacji ustawy o pisowni imion i nazwisk, której dokonała Komisja Języka Litewskiego (VLKK).
Projekt autorstwa posłanki Ievy Pakarklytė z Partii Wolności umożliwia zapisywanie nazwiska kobiet, które wyszły za mąż z końcówką „-a” lub „-ia”.
Przewodnicząca VLKK Violeta Meiliūnaitė twierdzi, że legalizacja takiej pisowni „naruszyłaby system litewskich nazwisk i miałaby negatywny wpływ na tożsamość językową i kulturową kraju oraz jego odrębność”.
VLKK podkreśla, że zasada pisowni żeńskich nazwisk jest opisana w gramatyce i regulowana uchwałą Komisji Językowej, a pochodzenie nazwisk żeńskich opiera się na autentycznych faktach języka litewskiego, zapisanych w dokumentach historycznych i dialektach.
- Propozycja wprowadzenia wyjątku dla nazwisk żeńskich z końcówką „-a” lub „-ia”, gdy jest to nazwisko męskie, powinna być postrzegana jako krok w kierunku zbieżności nazwisk męskich i żeńskich, innymi słowy, dosłownego ustanowienia wspólnego nazwiska - mówi Meiliūnaitė.
Dodaje, że różne formy nazwisk dla członków tej samej rodziny są kulturową wyjątkowością kultury litewskiej i nie stanowią podstawy do dyskryminacji.
- Nie są mi znane żadne przypadki dyskryminacji Litwinów ze względu na formę nazwiska. Na Litwie kobiety zajmują najwyższe stanowiska w Sejmie i rządzie, niezależnie od tego, czy noszą litewskie nazwiska z przyrostkami, czy tylko z końcówką „-ė”, czy też inne nazwiska – napisano w oświadczeniu Komisji. Dodano, że nazwiska są częścią systemu językowego, mają swoje ustalone wzorce, a proponowana zmiana nie jest zgodna z litewską tradycją językową.
- Nie ma dowodów na to, że drugie (tj. po imieniu) imiona kobiet, które później stały się nazwiskami, miały końcówki „-a”, „-ia” (tj. że były identyczne z męskimi nazwiskami z takimi końcówkami). Litewskie nazwiska kończące się na „-a” i „-ia” są męskie, a nie żeńskie. Ogólnie rzecz biorąc, męscy i żeńscy członkowie rodziny mają różne formy nazwisk odziedziczone z tradycji rodzinnej - twierdzą językoznawcy.
Zwrócono również uwagę, że pisownia nazwisk żeńskich nie powinna być przedmiotem ustawy o nazwiskach, ponieważ kwestię tę reguluje uchwała VLKK z dnia 26 czerwca 2003 r. „O pisowni nazwisk żeńskich".
Komisja Językowa popiera wniosek prawników Sejmu, że proponowana regulacja prawna zniszczyłaby integralność systemu zasad wymowy litewskich nazwisk żeńskich.
Na początku lipca Sejm zatwierdził propozycję, by nazwiska kobiet mogły być pisane z końcówką „-a”, z zastrzeżeniem pewnych zasad.
I. Pakarklytė twierdzi, że obecna sytuacja jest swojego rodzaju kuriozum, ponieważ żeńskie nazwiska są dla kobiet zakazane. Mężczyźni, jak podkreśla, mają nazwiska Mažeika, Lydeka, Šarka, podczas gdy kobiety nie mogą mieć nazwisk z końcówką „-a”. Posłanka uważa, że kobiety powinny mieć możliwość wyboru, ponieważ nazwisko jest częścią tożsamości.
Obecnie procedura nadawania nazwisk kobietom jest określana przez VLKK w drodze uchwały.
Stanowi ona, że nazwiska kobiet pochodzą od podstawowego nazwiska męskiego z przyrostkami „-aitė”, „-ytė”, „-utė”, „-(i)ūtė”, a także „-ienė” i „-(i)uvienė”, a w przypadkach, gdy pożądana jest forma nazwiska, która nie wskazuje na stan cywilny, nazwisko może pochodzić od męskiej formy nazwiska z przyrostkiem „-ē”.
