Ustawa o pisowni imion i nazwisk, która zezwala na używanie liter „w“, „q“ i „x“ nie jest sprzeczna z Konstytucją RL – orzekł dzisiaj Sąd Konstytucyjny RL w odpowiedzi na wniosek grupy posłów.
W październiku ubiegłego roku grupa posłów zwróciła się do SK z wnioskiem o ocenę zgodności ustawy o pisowni imion i nazwisk w dokumentach tożsamości z Konstytucją.
W maju 2022 roku weszła w życie nowa ustawa, wraz z którą nazwiska i imiona obywateli Litwy mogą być pisane, zgodnie z oryginalnym brzmieniem. Ustawa nie przewiduje znaków diakrytycznych, jak „ć”, „ł”, „ó”, czy „ń”. Możliwe są jedynie dwuznaki „cz”, „sz” i „nn” oraz trzy dodatkowe litery „w”, „x” i „q”.
Niektórzy posłowie kwestionowali konstytucyjność przepisów ustawy argumentując to tym, że w orzeczeniu z 2014 r. Sąd Konstytucyjny stwierdził, iż przy zmianie procedury pisowni imion i nazwisk w paszporcie obywatela Republiki Litewskiej ustawodawca jest zobowiązany do zwrócenia się do Państwowej Komisji Języka Litewskiego, której oficjalna opinia jest wiążąca dla wszystkich organów publicznych. Według grupy posłów oznacza to, że zmieniając procedurę zapisu imion i nazwisk w paszporcie obywatela Republiki Litewskiej, ustawodawca ma obowiązek nie tylko zwrócić się do Państwowej Komisji Języka Litewskiego, ale także wziąć pod uwagę oficjalny wniosek Państwowej Komisji Języka Litewskiego.
W odwołaniu do SK stwierdzono, że sejmowa Komisja Prawa i Praworządności, rozpatrując projekt ustawy o pisowni imion i nazwisk w dokumentach, zwróciła się do Państwowej Komisji Języka Litewskiego o wydanie oficjalnej opinii w sprawie proponowanych w projekcie założeń. Językowa komisja wydała negatywną konkluzję w sprawie projektu ustawy, ale ustawodawca, w opinii poszczególnych posłów, ją zlekceważył i wdrożył kwestionowaną regulację prawną, naruszając w ten sposób art. 14 Konstytucji, który stanowi, że językiem urzędowym Litwy jest język litewski.
Jako pierwsza z możliwości nowej ustawy skorzystała minister sprawiedliwości Ewelina Dobrowolska.
- W przypadku przedstawicieli polskiej mniejszości na Litwie, pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy w paszporcie mamy wpisaną narodowość. Można to zrobić w formie online, za pośrednictwem strony epslaugos.lt. Jeżeli takiego wpisu nie posiadamy, wówczas należy złożyć wniosek o wpisanie narodowości – mówiła minister, jedna z inicjatorek zmiany legislacyjnej.
Następnym krokiem jest wniosek o zmianę dotychczasowego imienia i nazwiska. – W praktyce to wygląda tak samo, jak zmiana nazwiska po zamążpójściu – na samym początku zmieniamy paszport i dowód tożsamości, a następnie prawo jazdy, kartę bankową – wytłumaczyła Dobrowolska.
W przypadku dzieci, zmiana nazwiska będzie wymagała pisemnej zgody jednego z rodziców oraz pisemnej zgody dziecka, jeśli ukończyło 10 lat.
