Brytyjczycy mają najlepszy dostęp do antykoncepcji wśród wszystkich Europejczyków, wynika z nowej edycji EPF European Contraception Policy Atlas. Polska jest jednym z państw na szarym końcu zestawienia.
Najszerszy dostęp do środków antykoncepcyjnych jest w Europie w Wielkiej Brytanii, Francji i Belgii, wskazują autorzy szóstej już edycji badania. Najtrudniej jest o nie w Polsce, Bośni i Hercegowinie i na Węgrzech.
Polska zajmuje ostatnie miejsce w zestawieniu EPF już czwarty rok z rzędu. Najgorszy wynik Polska miała w 2019 r., kiedy przyznano jej tylko 31,5 proc. możliwych do zdobycia punktów.
Przy sporządzaniu mapy Europy, pokazującej skalę dostępu do antykoncepcji pod uwagę wzięto takie kryteria, jak m.in. preferencyjny dostęp do środków antykoncepcyjnych dla młodzieży i osób o niskim dochodzie, jak również dostępność antykoncepcji awaryjnej (np. tabletek „dzień po”) oraz dostęp do konsultacji medycznych związanych ze stosowaniem antykoncepcji.
Kryteria te podzielono na trzy filary: dostęp do środków antykoncepcji (zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet), dostępu do porad specjalisty w dziedzinie planowania rodziny i zapobiegania ciąży oraz dostępu do informacji na temat antykoncepcji online.
Brytyjczycy mają najlepszy dostęp, Polacy najsłabszy
Autorzy badania ocenili jako najlepszy dostęp do środków antykoncepcyjnych w Wielkiej Brytanii – przyznano jej 96,9 proc. punktów. We Francji dostęp do antykoncepcji oceniono na 93,2 proc., a w Belgii 91,1 proc.
Jako bardzo dobry – powyżej 75 proc. oceniono dostęp do antykoncepcji w Luksemburgu (85,2 proc.), Szwecji (82,9 proc.), Irlandii (82,3 proc.), Estonii (81,6 proc.), Holandii (81,1 proc.), Słowenii (79,3 proc.), Niemczech (75,1 proc.).
Nieco gorzej, ale wciąż dobrze oceniono dostępność antykoncepcji w Portugalii (73,8 proc.), Islandii (71,7 proc.), Norwegii (70,8 proc.), Hiszpanii (69,7 proc.), Mołdawii (69,5 proc.), Albanii (68,1 proc.), Finlandii (66,4 proc.), Danii (63,3 proc.) i Austrii (62,2 proc.).
Za dosyć słaby uznano dostęp do antykoncepcji w Serbii (59,8 proc.), Szwajcarii (58,3 proc.), Andorze (57,5 proc.), we Włoszech (57,3 proc.), na Łotwie (56,8 proc.) i w Kosowie (55 proc.).
Jeszcze gorzej wypadły w zestawieniu Rumunia (54,4 proc.), Gruzja (52,9 proc.), Bułgaria (52,1 proc.), Czechy (51,7 proc.), Ukraina (51,7 proc.), Malta (51,6 proc.), Azerbejdżan (51,1 proc.) i Litwa (50,6 proc.).
Całkiem źle zdaniem badaczy przedstawia się sytuacja w zakresie dostępu do antykoncepcji w Grecji (49 proc.), Chorwacji (47,3 proc.), Macedonii Północnej (46,9 proc.), na Białorusi (44,4 proc.), w Armenii (43,2 proc.), Rosji (42,8 proc.), Turcji (42,2 proc.), na Cyprze (42,1 proc.), na Węgrzech (40 proc.) i w Bośni i Hercegowinie (39 proc.).
Najgorzej dostęp do antykoncepcji oceniono w Polsce – jest to jedyny kraj, który został oznaczony na mapie ciemnoczerwonym kolorem.
Ponadto badanie wykazało, że w 20 europejskich krajach (43 proc. krajów objętych badaniem) środki antykoncepcyjne zapewnia publiczna służba zdrowia. W 14 krajach (30 proc.) środki te zapewnione są w ramach publicznej służby zdrowia dla osób młodych (do 25 roku życia lub nieco starszych). W 41 krajach (89 proc.) publiczna służba zdrowia zapewnia konsultacje i doradztwo w zakresie antykoncepcji, a 19 krajów posiada dobre lub bardzo dobre rządowe strony dotyczące antykoncepcji.
Dostępność antykoncepcji w Polsce
W badaniu przedstawiona została także ocena sytuacji pod względem konkretnych kryteriów. Dostęp do środków antykoncepcyjnych w ramach publicznej służby zdrowia oceniono jako „gorszy” niż w innych krajach. Zauważono również brak ułatwień w zakresie dostępu do antykoncepcji młodzieży (w wieku 19-25 lat), jak również osób o szczególnie niekorzystnej sytuacji finansowej (bezrobotnych, o niskim dochodzie).
Poziom dostępu do bezpłatnej bądź taniej konsultacji lekarskiej w zakresie antykoncepcji oceniono jako podobny, jak w innych krajach. Brak związku małżeńskiego może jednak zdaniem autorów badania stanowić w Polsce problem, jeśli chodzi o dostęp do antykoncepcji. Antykoncepcja hormonalna nie jest też dostępna bez recepty.
Odnotowano również brak rządowej strony informacyjnej poświęconej antykoncepcji. Bardzo dobra jest dostępność informacji o rodzajach antykoncepcji oraz sposobach dostępu do antykoncepcji. Informacja o antykoncepcji w Polsce rzadko uwzględnia jednak potrzeby mniejszości językowych (ograniczona dostępność informacji w językach innych niż polski).
Mapa dostępu do antykoncepcji w krajach Europy
W 2021 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której wezwał państwa członkowskie do zapewnienia powszechnego dostępu do wysokiej jakości i przystępnych nowoczesnych metod antykoncepcji, produktów antykoncepcyjnych oraz doradztwa w zakresie planowania rodziny.
EPF European Contraception Policy Atlas to inicjatywa Europejskiego Parlamentarnego Forum na rzecz Praw Seksualnych i Reprodukcyjnych (EPF), prowadzona we współpracy z ekspertami w kwestii praw seksualnych i reprodukcyjnych. Projekt współfinansowany jest ze środków firmy Organon.
Treść została opublikowana w ramach współpracy LRT.lt z EURACTIV.com.
