Na tle konfliktów i innych kryzysów na całym świecie, w dniach 7-14 października zostaną ogłoszeni laureaci tegorocznych Nagród Nobla. Eksperci twierdzą, że w przypadku Pokojowej Nagrody Nobla, najbardziej prestiżowej z sześciu, wybór Norweskiego Komitetu Noblowskiego jest trudny jak nigdy dotąd. Zwycięzca zostanie ogłoszony 11 października.
Szwedzki filantrop Alfred Nobel ustanowił pięć nagród - w dziedzinie medycyny, fizyki, chemii, literatury i pokoju - w swoim testamencie napisanym w 1895 r., stwierdzając, że mają one być przyznawane tym, którzy „przynieśli największe korzyści ludzkości”. Nagroda w dziedzinie ekonomii, jedyna, która nie została ustanowiona w testamencie, jest przyznawana od 1969 r. i jest formalnie znana jako „Nagroda Banku Centralnego Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych ku pamięci Alfreda Nobla”.
Jednak Dan Smith, dyrektor Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI) zauważa, że w kontekście obecnego świata, być może nikt nie powinien otrzymać Pokojowej Nagrody w tym roku.
- Być może nadszedł czas, aby powiedzieć: „Tak, wiele osób pracuje bardzo ciężko, ale to nie pomaga i potrzebujemy więcej ludzi oraz światowych przywódców, aby się obudzili i zdali sobie sprawę, że jesteśmy w niezwykle niebezpiecznej sytuacji” - powiedział.
- Dzisiaj na świecie toczy się ponad 50 konfliktów zbrojnych. W ciągu ostatnich dwóch dekad wskaźnik śmiertelności w nich gwałtownie wzrósł - powiedział.
Jednak nieprzyznanie Pokojowej Nagrody byłoby postrzegane jako przyznanie się do porażki ze strony Komisji Nagród i dlatego jest uważane za mało prawdopodobne.
- Jestem przekonany, że w tym roku znajdzie się godny kandydat do Pokojowej Nagrody Nobla - powiedział agencji AFP Olav Njolstad, sekretarz Norweskiego Komitetu Noblowskiego.
W ubiegłym roku nagrodę otrzymała uwięziona irańska aktywistka Narges Mohammadi za walkę z uciskiem kobiet w Iranie.
Wiadomo, że w tym roku do Nagrody Pokojowej zgłoszono łącznie 286 nominacji, choć Komitet utrzymywał nazwiska w tajemnicy przez 50 lat. Jednak osoby uprawnione do nominowania kandydatów mogą ujawnić swój wybór.
Niektóre ze znanych nazwisk na liście obejmują podmioty działające na Bliskim Wschodzie, takie jak Agencja Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA), palestyńska grupa praw człowieka „al-Haq“, izraelska organizacja „B'Tselem“ i Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.
Biorąc pod uwagę, że systemy uzbrojenia zdolne do działania autonomicznie i bez kontroli człowieka stanowią egzystencjalne zagrożenie dla ludzkości, kilka osób wymieniło organizację pozarządową „Campaign to Stop Killer Robots“ jako potencjalnego laureata Nagrody Nobla.
Nagroda w dziedzinie fizyki zostanie przyznana we wtorek, a nagroda w dziedzinie chemii w środę. Nagroda Literacka zostanie przyznana w czwartek, a Nagroda Pokojowa w piątek. W poniedziałek 14 października Nagroda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych zamknie sezon Nagród Nobla 2024 roku.
Tegoroczni zwycięzcy otrzymają złoty medal, dyplom i nagrodę w wysokości 11 milionów koron (około 969 tys. euro) za dyscyplinę, która zostanie podzielona, jeśli jest więcej niż jeden zwycięzca.
Nagrody zostaną wręczone w Oslo i Sztokholmie 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla.
